| مجلات >پيام زن>شماره 165 |
شراره انصار
عادتهاى غذايى عبارت است از مجموعهاى از آداب و رسوم و عقايد و افكار كه در نحوه استفاده از منابع غذايى قابل دسترس و تأثيرپذير مىباشد. اين تفاوتها مىتواند در زمينههاى طبخ، نگاهدارى مواد غذايى، انتخاب نوع غذاها و نحوه توزيع آنها در گروههاى سنى باشد.
افراد يك جامعه با توجه به عرف معمول جامعهشان، منابع غذايى خام را كه به صورت قابل مصرف بوده به طور مناسب تغيير شكل مىدهند و به مصرف مىرسانند. عادات تغذيهاى ارتباط بسيار نزديكى با شرايط خاص جغرافيايى، وضع اقتصادى، سطح فرهنگ و معتقدات مذهبى و ميزان تأثيرپذيرى از فرهنگ جوامع بيگانه دارد.
در اينجا به عوامل چندى كه در ايجاد عادتهاى غذايى مردم مؤثر هستند اشاره مىكنيم.
وضع تغذيه مادر در دوران باردارى، در رشد و نمو و سلامت طفلى كه به دنيا خواهد آمد مىتواند مؤثر باشد. تغذيه صحيح مادر در دوران شيردهى، اطفال سالمتر و قوىترى به وجود خواهد آورد.
همچنين مىدانيم كه تمام صفات اجدادى از طريق ژنها كه در سلولهاى بدن قرار دارند، به فرزندان منتقل مىشود.
در سنين و شرايط مختلف، احتياجات فيزيولوژيك عامل مؤثرى در تمايلات خاص غذايى انسان محسوب مىشود. به طور مثال به افراد سالمندى مىتوان اشاره نمود كه اغلب به دليل نداشتن دندان، بيشتر به غذاهاى آبكى و نرم تمايل پيدا مىكنند.
در عادتهاى غذايى كودكان عوامل متعددى از جمله غريزه و ارث دخالت دارند ليكن مىتوان به طور اكتسابى نيز عاداتى را در اطفال ايجاد كرد؛ مثلاً مصرف مداوم بعضى از غذاها سبب مىشود كه كودك نسبت به آن غذاها تمايل بيشترى پيدا كند. در صورتى كه در بدو امر آن غذاها را نمىپسنديده ولى به تدريج به آن علاقهمند مىگردد و به عبارتى مىتوان ميل كودكان را به غذاهايى كه براى آنها مفيد هستند برانگيخته و يا بالعكس موجبات بىميلى آنها را نسبت به غذاهايى كه برايش مضر هستند، فراهم سازيم.
شرايط و امكانات اقتصادى افراد در هر جامعهاى مىتواند تأثير بسيار مهمى در نحوه و نوع تغذيه داشته باشد. كسانى كه از درآمد بهترى برخوردارند امكان بيشترى براى انتخاب غذاهاى مناسبتر دارند كه اين امر در عادتهاى غذايى آنها دخالت مىنمايد.
بعضى از عادتهاى غذايى ناشى از محيط جغرافيايى و طبيعى است. مثلاً در ايران در مناطق مختلف، عادات متفاوتى بين مردم وجود دارد. مثلاً در گيلان و مازندران غذاى اصلى مردم را برنج تشكيل مىدهد. در جنوب ايران، عدهاى خرما مىخورند و غيره. بنابراين عادتهاى غذايى با شرايط و محيط جغرافيايى نيز مطابقت دارد.
ما وابسته به عادتها هستيم و عادتهاى غذايى يكى از اصلىترين و دوستداشتنىترين عادتهاى ماست. زمانى كه كودكان به مدرسه مىروند، گرايش شديدى به خوردن غذاهايى دارند كه به آنها عادت كردهاند و هر نوع فشارى براى دگرگون كردن اين عادت، آنان را سخت ناخشنود و عصبى مىكند.
در اين سن، مايل به هيچ دگرگونى هر چند اندك در برنامه خوراكى خود نيستند. هنگامى كه سليقه ما شكل گرفت در برابر
دگرگونى پايدارى مىكند و تنها عادت غذايى نيست كه از دگرگونى سرپيچى مىكند، بلكه هر عادت ديگر نيز در برابر دگرگونىها پايدارى مىكند.
خوشبختانه دگرگونى عادتهاى غذايى، از آسانترين نوع دگرگونىهاست. هنگامى كه عادتى را دگرگون مىكنيم، گاه گرايشى فراوان در برگشت به عادت گذشته در ما پديد مىآيد. به طور نمونه، شايد به دور انداختن فرآوردههاى حيوانى و انتخاب رژيم غذايى تازه براى چند روز اول در ما احساس محروميت ايجاد كند چرا كه كنار گذاشتن هر گونه عادت نياز به يك دوره هماهنگى با شرايط تازه دارد. بيشتر افراد بين 3 هفته تا 2 ماه زمان لازم دارند تا به رژيم تازه غذايى عادت كنند.
دگرگونى در عادت غذايى، به طور موقت براى دستگاه گوارش مشكلآفرين مىشود اما زمان اين دشوارى بسيار كوتاه است.
از هماكنون بايد نياز به دست كشيدن از عادت پيشين و نادرست را در خود احساس كنيم. بايد در عادتهاى غذايى ناسالم گذشته كه سبب چاقى ما مىشد، دگرگونى اساسى ايجاد كنيم.
عادتهاى پيشين ما را در خطر بيشتر بيمارىهاى قلبى و سرطان قرار داده و زندگى ما را كوتاهتر ساخته است.
براى آغاز دگرگونىها، لازم است با جايگزينى فرآوردههاى حيوانى با حبوبات، غلات و سويا، انواع آشپزى را آزمايش كنيد. از مجموعه غذاها مىتوانيد هر نوع غذا با هر تركيب و دستورى كه با سليقهتان هماهنگى بيشترى داشته باشد، درست كنيد تا به فهرست غذاهاى سودبخش شما افزوده شود.
كاهش مصرف نمك، آسان است، تغيير ذائقه امرى اكتسابى است و خيلى زود مىتوان به غذاى كمنمك عادت كرد.
در رژيم غذايى روزمره ميوه و سبزى را فراموش نكنيد چرا كه اگر اين مواد مفيد، اندك باشد به دليل افزايش راديكالهاى آزاد، خطر ابتلا به بيمارىهاى قلبى افزايش مىيابد.
مصرف غذاهايى را كه چربى زياد دارند بخصوص چربى اشباع شده را كم كنيد.
و در پايان بدانيد كه:
انتخاب صحيح غذاها، به ما نيروى عظيمى مىبخشد.