متن كامل خطبه پيامبر اكرم(ص) در غدير خم

بسم الله الرحمن الرحيم

1ـ حمد و ثناى الهى

حمد و سپاس خدايى را كه در يگانگى خود بلند مرتبه،و در تنهايى وفرد بودن خود نزديك است .در قدرت و سلطه خود با جلالت و در اركان خود عظيم است.علم او به همه چيز احاطه دارد در حالى كه در جاى خود است،و همه مخلوقات را با قدرت و برهان خود تحت سيطره دارد.هميشه مورد سپاس بوده و همچنان مورد ستايش خواهد بود.

صاحب عظمتى كه از بين رفتنى نيست.ابتدا كننده او و باز گرداننده اوست و هر كارى بسوى او باز مى‏گردد.

بوجود آورنده بالا برده شده‏ها(كنايه از آسمانها و افلاك)و پهن كننده گسترده‏ها(كنايه از زمين)يگانه حكمران زمينها و آسمانها،پاك و منزه و تسبيح شده،پروردگار ملائكه و روح،تفضل كننده بر همه آنچه خلق كرده و لطف كننده بر هر آنچه بوجود آورده است.هر چشمى‏زير نظر اوست ولى چشمها او را نمى‏بينند.

كرم كننده و بردبار و تحمل كننده است.رحمت او همه چيز را فرا گرفته و با نعمت خود بر همه آنها منت گذارده است.در انتقام گرفتن خود عجله نمى‏كند،و به آنچه از عذابش كه مستحق آنند مبادرت نمى‏ورزد.

باطنها و سريره‏ها را مى‏فهد و ضماير را مى‏داند و پنهانها بر او مخفى نمى‏ماند و مخفى‏ها بر او مشتبه نمى‏شود.او راست احاطه بر هر چيزى و غلبه بر همه چيز و قوت در هر چيزى و قدرت بر هر چيزى،و مانند او شيئى نيست.اوست بوجود آورنده شيئ(چيز)هنگامى‏كه چيزى نبود .دائم و زنده است و به قسط و عدل قائم است.نيست خدايى جز او كه با عزت و حكيم است.

بالاتر از آن است كه چشمها او را درك كنند ولى او چشمها را درك مى‏كند و او لطف كننده و آگاه است.هيچكس نمى‏تواند به ديدن به صفت او راه يابد،و هيچكس به چگونگى او از سر و آشكار دست نمى‏يابد مگر به آنچه خود خداوند عز و جل راهنمايى كرده است.

گواهى مى‏دهم براى او كه اوست خدايى كه قدس و پاكى و منزه بودن او روزگار را پر كرده است.او كه نورش ابديت را فرا گرفته است.او كه دستورش را بدون مشورت مشورت كننده‏اى اجرا مى‏كند و در تقديرش شريك ندارد و در تدبيرش كمك نمى‏شود.

آنچه ايجاد كرده بدون نمونه و مثالى تصوير نموده و آنچه خلق كرده بدون كمك از كسى و بدون زحمت و بدون احتياج به فكر و حيله خلق كرده است.آنها را ايجاد كرد پس بوجود آمدند و خلق كرد پس ظاهر شدند.پس اوست خدايى كه جز او خدايى نيست،صنعت او محكم و كار او زيبا است،عادلى كه ظلم نمى‏كند و كرم كننده‏اى كه كارها بسوى او باز مى‏گردد.

شهادت مى‏دهم كه اوست خدايى كه همه چيز در مقابل عظمت او تواضع كرده و همه چيز در مقابل عزت او ذليل شده و همه چيز در برابر قدرت او سر تسليم فرود آورده و همه چيز در برابر هيبت او خاضع شده‏اند.

پادشاه پادشاهان و گرداننده افلاك و مسخر كننده آفتاب و ماه،كه همه با زمان تعيين شده در حركت هستند.شب را بر روى روز و روز را بر روى شب مى‏گرداند كه بسرعت در پى آن مى‏رود .در هم شكننده هر زورگوى با عناد،و هلاك كننده هر شيطان سرپيچ و متمرد.

براى او ضدى و همراه او معارضى نبوده است.يكتا و بى نياز است.زائيده نشده و نمى‏زايد و براى او هيچ همتايى نيست.خداى يگانه و پروردگار با عظمت.مى‏خواهد پس به انجام مى‏رساند،و اراده مى‏كند پس مقدر مى‏نمايد،و مى‏داند پس به شماره مى‏آورد.مى‏ميراند و زنده مى‏كند،فقير مى‏كند و غنى مى‏نمايد،مى‏خنداند و مى‏گرياند،نزديك مى‏كند و دور مى‏نمايد،منع مى‏كند و عطا مى‏نمايد.پادشاهى از آن او و حمد و سپاس براى اوست.خير بدست اوست و او بر هر چيزى قادر است.

شب را در روز و روز را در شب فرو مى‏برد.نيست خدايى جز او كه با عزت و آمرزنده است.اجابت كننده دعا،بسيار عطا كننده،شمارنده نفسها و پروردگار جن و بشر،كه هيچ امرى بر او مشكل نمى‏شود،و فرياد دادخواهان او را منضجر نمى‏كند،و اصرار اصرار كنندگانش او را خسته نمى‏كند .نگهدارنده صالحين و موفق كننده رستگاران و صاحب اختيار مؤمنين و پروردگار عالمين.خدايى كه از هر آنچه خلق كرده مستحق است كه او را در هر حالى كه شكر و سپاس گويند.

او را سپاس بسيار مى‏گويم و دائما شكر مى‏نمايم،چه در آسايش و چه در گرفتارى،چه در حال شدت و چه در حال آرامش.و به او و ملائكه‏اش و كتابهايش و پيامبرانش ايمان مى‏آورم.دستورات او را گوش مى‏دهم و اطاعت مى‏نمايم وبه آنچه او را راضى مى‏كند مبادرت مى‏ورزم و در مقابل مقدرات او تسليم مى‏شوم بعنوان رغبت در اطاعت او و ترس از عقوبت او،چرا كه اوست خدايى كه نمى‏توان از مكر او در امان بود و از ظلم او هم ترس نداريم(يعنى ظلم نمى‏كند) .

2ـ فرمان الهى براى مطلبى مهم

اقرار مى‏كنم براى خداوند بر نفس خود بعنوان بندگى او،و شهادت مى‏دهم براى او به پروردگارى،و آنچه به من وحى نموده ادا مى‏نمايم از ترس آنكه مبادا اگر انجام ندهم عذابى از او بر من فرود ايد كه هيچكس نتواند آنرا دفع كند هر چند كه حيله عظيمى بكار بندد و دوستى او خالص باشدـنيست خدايى جز اوـزيرا خداوند به من اعلام فرموده كه اگر آنچه در حق على برمن نازل نموده ابلاغ نكنم رسالت او را نرسانده‏ام،و براى من حفظ از شر مردم را ضمانت نموده و خدا كفايت كننده و كريم است.

خداوند به من چنين وحى كرده است:«بسم الله الرحمن الرحيم،يا ايها الرسول بلغ ما انزل اليك من ربكـفي علي يعنى في الخلافة لعلي بن ابى طالبـو إن لم تفعل فما بلغت رسالته و الله يعصمك من الناس»،«اى پيامبر ابلاغ كن آنچه از طرف پروردگارت بر تو نازل شده درباره على،يعنى خلافت علي بن ابى طالبـو اگر انجام ندهى رسالت او را نرسانده‏اى،و خداوند تو را از مردم حفظ مى‏كند».

اى مردم،من در رساندن آنچه خداوند بر من نازل كرده كوتاهى نكرده‏ام،و من سبب نزول اين آيه را براى شما بيان مى‏كنم:

جبرئيل سه مرتبه بر من نازل شد و از طرف خداوند سلام پروردگارمـكه او سلام استـ مرا مأمور كرد كه در اين محل اجتماع بپا خيزم و برهر سفيد و سياهى اعلام كنم كه«على بن ابى طالب برادر من و وصى من و جانشين من بر امتم و امام بعد از من است.نسبت او بمن همانند نسبت هارون به موسى است جز اينكه پيامبرى بعد از من نيست.و او صاحب اختيار شما بعد از خدا و رسولش است»،و خداوند در اين مورد آيه‏اى از كتابش بر من نازل كرده است:«انما وليكم الله و رسوله و الذين آمنوا الذين يقيمون الصلاة و يؤتون الزكاة و هم راكعون»،«صاحب اختيار شما خدا و رسولش هستند و كسانى كه ايمان آورده و نماز را بپا مى‏دارند و در حال ركوع زكات مى‏دهند»،و على بن ابى طالب است كه نماز را بپا داشته و در حال ركوع زكات داده و در هر حال خداوند عز و جل را قصد مى‏كند.اى مردم،من از جبرئيل درخواست كردم كه از خدا بخواهد تا مرا از ابلاغ اين مهم معاف بدارد،زيرا از كمى‏متقين و زيادى منافقين و افساد ملامت كنندگان و حيله‏هاى مسخره كنندگان اسلام اطلاع دارم،كسانى كه خداوند در كتابش آنان را چنين توصيف كرده استكه با زبانشان مى‏گويند آنچه در قلبهايشان نيست و اين كار را سهل مى‏شمارند در حاليكه نزد خداوند عظيم است.و همچنين بخاطر اينكه منافقين بارها مرا اذيت كرده‏اند تا آنجا كه مرا«اذن»(گوش دهنده بر هر حرفى)ناميدند،و گمان كردند كه من چنين هستم بخاطر ملازمت بسيار او(على)با من و توجه من به او وتمايل او و قبولش از من،تاآنكه خداوند عز و جل در اين باره چنين نازل كرد:«و منهم الذين يؤذون النبى ويقولون هو أذن قل اذنـعلى الذين يزعمون أنه اذنـخير لكم،يؤمن بالله و يؤمن للمؤمنين...»،«و از آنان كسانى هستند كه پيامبر را اذيت مى‏كنند و مى‏گويند او«اذن»(گوش دهنده بر هر حرفى)است،بگو:گوش استـبر ضد كسانى كه گمان مى‏كنند او «اذن» استـو براى شما خيراست،به خدا ايمان مى‏آورد و در مقابل مؤمنين اظهار تواضع و احترام مى‏نمايد».

و اگر من بخواهم گويندگان اين نسبت(اذن)را نام ببرم مى‏توانم، و اگر بخواهم به شخص آنها اشاره كنم مى‏نمايم، و اگر بخواهم با علائم آنها را معرفى كنم مى‏توانم، ولى بخدا قسم من در كار آنان با بزرگوارى رفتار كرده‏ام.

بعد از همه اينها،خداوند از من راضى نمى‏شود مگر آنچه در حق على بر من نازل كرده ابلاغ نمايم.

سپس حضرت اين آيه را تلاوت فرمودند:«يا ايها الرسول بلغ ما انزل اليك من ربك ـ فى حق عليـو إن لم تفعل فما بلغت رسالته و الله يعصمك من الناس»،«اى پيامبر برسان آنچهـدر حق علىـاز پروردگارت بر تو نازل شده واگر انجام ندهى رسالت او را نرسانده‏اى،و خداوند تو را از مردم حفظ مى‏كند».

3ـ اعلان رسمى ولايت و امامت دوازده امام(ع)

اى مردم،اين مطلب را درباره او بدانيد وبفهميد،و بدانيد كه خداوند او رابراى شما صاحب اختيار و امامى‏قرار داده كه اطاعتش را واجب نموده است بر مهاجرين و انصار و بر تابعين آنان به نيكى،و بر روستايى و شهرى،و بر عجمى و عربى،و بر آزاد و بنده،و بر بزرگ و كوچك،و بر سفيد و سياه.بر هر يكتا پرستى حكم او اجرا شونده و كلام او مورد عمل و امر او نافذ است.هر كس با او مخالفت كند ملعون است،و هر كس تابع او باشد و او را تصديق نمايد مورد رحمت الهى است.خداوند او را و هر كس را كه از او بشنود و او را اطاعت كند آمرزيده است .

اى مردم،اين آخرين بارى است كه در چنين اجتماعى بپا مى‏ايستيم،پس بشنويد و اطاعت كنيد و در مقابل امر خداوند پروردگارتان سر تسليم فرود آوريد،چرا كه خداوند عز و جل صاحب اختيار شما و معبود شما است،و بعد از خداوند رسولش و پيامبرش كه شما را مخاطب قرار داده،و بعد از من على صاحب اختيار شما و امام شما به امر خداوند است،و بعد از او امامت در نسل من از فرزندان اوست تا روزى كه خدا و رسولش را ملاقات خواهيد كرد.

حلالى نيست مگر آنچه خدا و رسولش و آنان(امامان)حلال كرده باشند،و حرامى نيست مگر آنچه خداو و رسولش و آنان(امامان)بر شما حرام كرده باشند. خداوند عز و جل حلال و حرام را به من شناسانده است،و آنچه پروردگارم از كتابش و حلال وحرامش به من آموخته به او سپرده‏ام .

اى مردم،على را(بر ديگران)فضيلت دهيد.هيچ علمى‏نيست مگر آنكه خداوند آنرا در من جمع كرده است و هر علمى‏را كه آموخته‏ام در امام المتقين جمع نموده‏ام،و هيچ علمى‏نيست مگر آنكه آنرا به على آموخته‏ام.اوست«امام مبين»كه خداوند در سوره يس ذكر كرده است:«و كل شيى‏ء احصيناه في إمام مبين»،«و هر چزى را در امام مبين جمع كرديم».

اى مردم،از او(على)بسوى ديگرى گمراه نشويد،و از او روى بر مگردانيد و از ولايت او سر باز نزنيد.اوست كه به حق هدايت نموده و به آن عمل مى‏كند،و باطل را ابطال نموده و از آن نهى مى‏نمايد،و در راه خدا سرزنش ملامت كننده‏اى او را مانع نمى‏شود.

او(على)اول كسى است كه به خدا و رسولش ايمان آورد و هيچكس در ايمان به من بر او سبقت نگرفت.اوست كه با جان خود در راه رسول خدا فداكارى كرد.اوست كه با پيامبر خدا بود در حالى كه هيچكس از مردان همراه او خدا را عبادت نمى‏كرد.اولين مردم در نماز گزاردن،و اول كسى است كه با پيامبر خدا بود در حالى كه هيچكس از مردان همراه او خدا را عبادت نمى‏كرد.اولين مردم در نماز گزاردن،و اول كسى است كه با من خدا را عبادت كرد.از طرف خداوند به او امر كردم تا در خوابگاه من بخوابد،او هم در حاليكه جانش را فداى من كرده بود در جاى من خوابيد.

اى مردم، او را فضيلت دهيد كه خدا او را فضيلت داده است،و او را قبول كنيد كه خداوند او را منصوب نموده است.

اى مردم،او از طرف خداوند امام است،و هر كس ولايت او را انكار كند خداوند هرگز توبه‏اش را نمى‏پذيرد و او را نمى‏بخشد.حتمى‏است بر خداوند كه با كسى كه با او مخالفت نمايد چنين كند و او را به عذابى شديد تا ابديت وتا آخر روزگار معذب نمايد.پس بپرهيزيد از اينكه با او مخالفت كنيد و گرفتار آتشى شويد كه آتشگيره آن مردم وسنگها هستند و براى كافران آماده شده است.

اى مردم،بخدا قسم پيامبران و رسولان پيشين به من بشارت داده‏اند، و من بخدا قسم خاتم پيامبران و مرسلين و حجت بر همه مخلوقين از اهل اسمانها و زمينها هستم.هر كس در اين مطالب شك كند مانند كفر جاهليت اول كافر شده است.و هر كس در چيزى از اين گفتار من شك كند در همه آنچه بر من نازل شده شك كرده است،و هر كس در يكى از امامان شك كند در همه آنان شك كرده است،و شك كننده درباره ما در آتش است.

اى مردم،خداوند اين فضيلت را بر من ارزانى داشته كه منتى از او بر من و احسانى از جانب او بسوى من است.خدايى جز او نيست.حمد و سپاس از من بر او تا ابديت و تا آخر روزگار و در هر حال.

اى مردم،على را فضيلت دهيد كه او افضل مردم بعد از من از مرد و زن است تا مادامى كه خداوند روزى را نازل مى‏كند و خلق باقى هستند.ملعون است ملعون است،مورد غضب است مورد غضب است كسى كه اين گفتار مرا رد كند و با آن موافق نباشد.بدانيد كه جبرئيل از جانب خداوند اين خبر را براى من آورده است و مى‏گويد:«هر كس با على دشمنى كند و ولايت او را نپذيرد لعنت و غضب من بر او باد».هر كس ببيند براى فردا چه پيش فرستاده است.از خدا بترسيد كه با على مخالفت كنيد و در نتيجه قدمى بعد از ثابت بودن آن بلغزد،خداوند ازآنچه انجام مى‏دهيد آگاه است.

اى مردم،او(على)«جنب الله»است كه خداوند در كتاب عزيزش ذكر كرده و درباره كسى كه با او مخالفت كند فرموده است:«ان تقول نفس يا حسرتا على ما فرطت في جنب الله»،«اى حسرت بر آنچه درباره جنب خداوند تفريط و كوتاهى كردم».

اى مردم،قرآن را تدبر نمائيد و آيات آن را بفهميد و در محكمات آن نظر كنيد و بدنبال متشابه آن نرويد.بخدا قسم، باطن آن را براى شما بيان نمى‏كند و تفسيرش را برايتان روشن نمى‏كند مگر اين شخصى كه من دست او را مى‏گيرم و او را بسوى خود بالا مى‏برم و بازوى او را مى‏گيرم و با دو دستم او را بلند مى‏كنم و به شما مى‏فهمانم كه«هر كس من صاحب اختيار اويم اين على صاحب اختيار او است».و او على بن ابى طالب برادر و جانشين من است،ولايت او از جانب خداوند عز و جل است كه بر من نازل كرده است.

اى مردم،على و پاكان از فرزندانم از نسل او ثقل اصغرند و قرآن ثقل اكبر است.هر يك از اين دواز ديگرى خبر مى‏دهد و با آن موافق است.آنها از يكديگر جدا نمى‏شوند تا بر سر حوض كوثر بر من وارد شوند. بدانيد كه آنان امين‏هاى خداوند بين مردم و حاكمان او در زمين هستند.

بدانيد كه من ادا نمودم،بدانيد كه من ابلاغ كردم،بدانيد كه من شنوانيدم،بدانيد كه من روشن نمودم،بدانيد كه خداوند فرموده است و من از جانب خداوند عز و جل مى‏گويم،بدانيد كه امير المؤمنينى جز اين برادرم نيست.بدانيد كه امير المؤمنين بودن بعد از من براى احدى جز او حلال نيست.

4ـ معرفى و بلند كردن امير المؤمنين(ع) بدست پيامبر(ص)

سپس پيامبر(ص)دستش را بر بازوى على(ع)زد و آنحضرت را بلند كرد. و اين در حالى بود كه امير المؤمنين(ع) از زمانى كه پيامبر(ص) بر فراز منبر آمده بود يك پله پائين‏تر از مكان حضرت ايستاده بود و نسبت به صورت حضرت به طرف راست مايل بود كه گويى هر دو در يك مكان ايستاده‏اند.

پس پيامبر(ص)با دستش او را بلند كرد و هر دو دست را به سوى آسمان باز نمود و على(ع)را از جا بلند نمود تا حدى كه پاى آنحضرت موازى زانوى پيامبر(ص)رسيد.سپس فرمود:

اى مردم،اين على است برادر من و وصى من و جامع علم من، و جانشين من در امتم بر آنان كه به من ايمان آورده‏اند، و جانشين من در تفسير كتاب خداوند عز و جل و دعوت به آن، و عمل كننده به آنچه او را راضى مى‏كند، و جنگ كننده با دشمنان خدا و دوستى كننده بر اطاعت او و نهى كننده از معصيت او. اوست خليفه رسول خدا، و اوست اميرالمؤمنين و امام هدايت كننده از طرف خداوند، و اوست قاتل ناكثان و قاسطان و مارقان به امر خداوند.

خداوند مى‏فرمايد:«ما يبدل القول لدي»،«سخن در پيشگاه من تغيير نمى‏پذيرد»، پروردگارا، به امر تو مى‏گويم:«خداوندا دوست بدار هر كس على را دوست بدارد و دشمن بدار هر كس على را دشمن بدارد.و يارى كن هر كس على را يارى كندو خوار كن هر كس على را خوار كند،و لعنت نما هر كس على را انكار كندو غضب نما بر هر كس كه حق على را انكار نمايد».

پروردگارا،تو هنگام روشن شدن اين مطلب و منصوب نمودن على در اين روز اين آيه را درباره او نازل كردى:«اليوم اكملت لكم دينكم و اتممت عليكم نعمتي و رضيت لكم الإسلام دينا» .«و من يبتغ غير الإسلام دينا فلن يقبل منه و هو في الآخرة من الخاسرين».«امروز دين شما را برايتان كامل نمودم و نعمت خود را بر شما تمام كردم و اسلام را بعنوان دين شما راضى شدم»،«و هر كس دينى غير از اسلام انتخاب كند هرگز از او قبول نخواهد شد و او در آخرت از زيانكاران خواهد بود».پروردگارا، تو را شاهد مى‏گيرم كه من ابلاغ نمودم.

5ـ تأكيد بر توجه امت به مسئله امامت

اى مردم، خداوند دين شما را با امامت او كامل نمود، پس هر كس اقتدا نكند به او و به كسانى كه جانشين او از فرزندان من و از نسل او هستند تا روز قيامت و روز رفتن به پيشگاه خداوند عز و جل،چنين كسانى اعمالشان در دنيا و آخرت از بين رفته و در آتش دائمى خواهند بود.عذاب از آنان تخفيف نمى‏يابد و به آنها مهلت داده نمى‏شود.

اى مردم،اين على است كه يارى كننده‏ترين شما نسبت بمن و سزاوارترين شما به من و نزديك‏ترين شما به من و عزيزترين شما نزد من است.خداوند عز و جل و من از او راضى هستيم. هيچ آيه رضايتى در قرآن نازل نشده است مگر درباره او، و هيچگاه خداوند مؤمنين را مورد خطاب قرار نداده مگر آنكه ابتدا او مخاطب بوده است،و هيچ آيه مدحى در قرآن نيست مگر درباره او، و خداوند در سوره«هل اتى على الإنسان...»شهادت به بهشت نداده مگر براى او و اين سوره را درباره غير او نازل نكرده و با اين سوره جز او را مدح نكرده است.

اى مردم،او يارى دهنده دين خدا و دفاع كننده از رسول خدا است،و اوست با تقواى پاكيزه هدايت كننده هدايت شده.پيامبرتان بهترين پيامبر و وصيتان بهترين وصى و فرزندان او بهترين اوصياء هستند.

اى مردم،نسل هر پيامبرى از صلب خود او هستند ولى نسل من از صلب امير المؤمنين على است .

اى مردم،شيطان آدم را با حسد از بهشت بيرون كرد.مبادا به على حسد كنيد كه اعمالتان نابود شود و قدمهايتان بلغزد.آدم بخاطر يك گناه بزمين فرستاده شد در حاليكه انتخاب شده خداوند عز و جل بود،پس شما چگونه خواهيد بود در حاليكه شمائيد و در بين شما دشمنان خدا هستند .

بدانيد كه با على دشمنى نمى‏كند مگر شقى و با على دوستى نمى‏كند مگر با تقوى، و به او ايمان نمى‏آورد مگر مؤمن مخلص. بخدا قسم درباره على نازل شده است سوره«و العصر»:«بسم الله الرحمان الرحيم، و العصر،ان الإنسان لفي خسر»،«قسم به عصر،انسان در زيان است» مگر على كه ايمان آورد و به حق و صبر توصيه كرد.

اى مردم،من خدا را شاهد گرفتم و رسالتم را به شما ابلاغ نمودم،و بر عهده رسول جز ابلاغ روشن چيزى نيست.اى مردم از خدا بترسيد آنطور كه بايد ترسيد و از دنيا نرويد مگر آنكه مسلمان باشيد.

6ـ اشاره به كارشكنيهاى منافقين

اى مردم،«ايمان آوريد به خدا و رسولش و به نورى كه همراه او نازل شده است،قبل از آنكه هلاك كنيم وجوهى را و آن صورتها را به پشت بر گردانيم يا آنان را مانند اصحاب سبت لعنت كنيم». بخدا قسم، از اين آيه قصد نشده است مگر قومى‏از اصحابم كه آنان را به اسم و نسبشان مى‏شناسم ولى مأمورم كه از آنان پرده پوشى كنم.پس هر كس عمل كند مطابق آنچه در قلبش از حب يا بغض نسبت به على مى‏يابد.

اى مردم،نور از جانب خداوند عز و جل در من نهاده شده و سپس در على بن ابى طالب و بعد در نسل او تا مهدى قائم كه حق خداوند و هر حقى كه براى ما باشد مى‏گيرد،چرا كه خداوند عز و جل ما را بر كوتاهى كنندگان و بر معاندان و مخالفان و خائنان و گناهكاران و ظالمان و غاصبان از همه عالميان حجت قرار داده است.

اى مردم،شما را مى‏ترسانم و انذار مى‏نمايم كه من رسول خدا هستم و قبل از من پيامبران بوده‏اند،آيا اگر من بميرم يا كشته شوم شما عقب گرد مى‏نمائيد؟هر كس به عقب برگردد به خدا ضررى نمى‏رساند،و خدا بزودى شاكرين و صابرين را پاداش مى‏دهد.بدانيد كه على است توصيف شده به صبر و شكر و بعد از او فرزندانم از نسل او چنين‏اند.

اى مردم،با اسلامتان بر من منت مگذاريد،بلكه بر خدا منت نگذراريد، كه اعمالتان را نابود مى‏نمايد و بر شما غضب مى‏كند و شما را به شعله‏اى از آتش و مس (گداخته) مبتلا مى‏كند،پروردگار شما در كمين است.

اى مردم،بعد از من امامانى خواهند بود كه به آتش دعوت مى‏كنند و روز قيامت كمك نمى‏شوند .اى مردم،خداوند و من از آنان بيزار هستيم.اى مردم،آنان و يارانشان و تابعينشان و پيروانشان در پائين‏ترين درجه آتش‏اند و چه بد است جاى متكبران. بدانيد كه آنان«اصحاب صحيفه»هستند،پس هر يك از شما در صحيفه خود نظر كند.

راوى مى‏گويد:وقتى پيامبر(ص)نام«اصحاب صحيفه»را آورد اكثر مردم منظور حضرت از اين كلام را نفهميدند و برايشان سؤال انگيز شد و فقط عده كمى‏مقصود حضرت را فهميدند.

اى مردم،من امر خلافت را بعنوان امامت و وراثت آن در نسل خودم تا روز قيامت به وديعه مى‏سپارم،و من رسانيدم آنچه مأمور به ابلاغش بودم تا حجت باشد بر حاضر و غائب و بر همه كسانى كه حضور دارند يا ندارند،بدنيا آمده‏اند يا نيامده‏اند.پس حاضران به غائبان و پدران به فرزندان تا روز قيامت برسانند.

و بزودى امامت را بعد از من بعنوان پادشاهى و با ظلم و زور مى‏گيرند.خداوند غاصبين و تعدى كنندگان را لعنت كند.و در آن هنگام استـاى جن و انسـكه مى‏ريزد براى شما آنكه بايد بريزد و مى‏فرستد بر شما شعله‏اى از آتش و مس(گداخته)و نمى‏توانيد آنرا از خود دفع كنيد .

اى مردم،خداوند عز و جل شما را به حال خود رها نخواهد كرد تا آنكه خبيث را از پاكيزه جدا كند،و خداوند شما را بر غيب مطلع نمى‏كند.

اى مردم،هيچ سرزمين آبادى نيست مگر آنكه در اثر تكذيب(اهل آن آيات الهى را)خداوند قبل از روز قيامت آنها را هلاك خواهد كرد و آنرا تحت حكومت حضرت مهدى خواهد آورد،و خداوند و عده خودرا عملى مى‏نمايد.

اى مردم،قبل از شما اكثر پيشينيان هلاك شدند،و خداوند آنها را هلاك نمود و اوست كه آيندگان را هلاك خواهد كرد.خداى تعالى مى‏فرمايد«ألم نهلك الأولين،ثم نتبعهم الاخرين،كذلك نفعل بالمجرمين،و يل يومئذ للمكذبين»،«آيا ما پيشينيان را هلاك نكرديم؟آيا در پى آنان ديگران را نفرستاديم؟ما با مجرمان چنين مى‏كنيم.واى برمكذبين در آن روز».

اى مردم،خداوند مرا امر و نهى نموده است،و من هم به امر الهى على را امر و نهى نموده‏ام،و علم امر و نهى نزد اوست.پس امر او را گوش دهيد تا سلامت بمانيد،و او را اطاعت كنيد تا هدايت شويد و نهى او را قبول كنيد تا در راه درست باشيد،و به سوى مقصد ومراد او برويد و راههاى بيگانه،شما را از راه او منحرف نكند.

7ـ پيروان اهل بيت(ع)و دشمنان ايشان

اى مردم،من راه مستقيم خداوند هستم كه شما را به تبعيت آن امر نموده،و سپس على بعد از من،و سپس فرزندانم از نسل او كه امامان هدايت‏اند،به حق هدايت مى‏كنند و بيارى حق به عدالت رفتار مى‏كنند.

سپس حضرت چنين خواندند:«بسم الله الرحمان الرحيم،الحمد لله رب العالمين...»تا آخر سوره حمد و سپس فرمودند:

اين سوره درباره من نازل شده،و بخدا قسم درباره ايشان(امامان)نازل شده است.بطور عموم شامل آنهاست و بطور خاص درباره آنان است.ايشان دوستان خدايند كه ترسى بر آنان نيست و محزون نمى‏شوند،بدانيد كه حزب خداوند غالب هستند.

بدانيد كه دشمنان ايشان سفهاء گمراه و برادران شياطين‏اند كه اباطيل را از روى غرور به يكديگر مى‏رسانند.

بدانيد كه دوستان ايشان(اهل بيت)كسانى‏اند كه خداوند در كتابش آنان را ياد كرده و فرموده است:«لا تجد قوما يؤمنون بالله و اليوم الآخر يوادون من حاد الله و رسوله و لو كانوا آبائهم او ابنائهم او إخوانهم او عشيرتهم،اولئك كتب في قلوبهم الايمان...»تا آخر آيه،«نمى‏يابى‏قومى‏را كه به خدا و روز قيامت ايمان آورده باشند،و در عين حال با كسانى كه با خدا و رسولش ضديت دارند روى دوستى داشته باشند،اگر چه پدرانشان يا فرزندانشان يا برادرانشان يا فاميلشان باشند.آنان‏اند كه ايمان در قلوبشان نوشته شده است...»

بدانيد كه دوستان ايشان(اهل بيت)كسانى‏اند كه خداوند عز و جل آنان را توصيف كرده و فرموده است:«الذين آمنوا و لم يلبسوا ايمانهم بظلم اولئك لهم الأمن و هم مهتدون»«كسانى كه ايمان آورده‏اند و ايمانشان را با ظلم نپوشانده‏اند،آنان‏اند كه بر ايشان امان است و آنان هدايت يافتگان‏اند».

بدانيد كه دوستان ايشان كسانى‏اند كه ايمان آورده‏اند و به شك نيفتاده‏اند.

بدانيد كه دوستان ايشان كسانى‏اند كه با سلامتى و در حال امن وارد بهشت مى‏شوند و ملائكه با سلام به ملاقات آنان مى‏آيند و مى‏گويند:«سلام بر شما پاكيزه شديد،پس براى هميشه داخل بهشت شويد».

بدانيد كه دوستان ايشان كسانى هستند كه بهشت براى آنان است و در آن بدون حساب روزى داده مى‏شوند.

بدانيد كه دشمنان ايشان (اهل بيت) كسانى‏اند كه به شعله‏هاى آتش وارد مى‏شوند،بدانيد كه دشمنان ايشان كسانى‏اند كه از جهنم در حالى كه مى‏جوشد صداى وحشتناكى مى‏شوند و شعله كشيدن آنرا مى‏بينند.

بدانيد كه دشمنان ايشان كسانى‏اند كه خداوند درباره آنان فرموده است«كلما دخلت امة لعنت اختها...»تا آخر آيه،«هر گروهى كه داخل(جهنم)مى‏شود همتاى خود را لعنت مى‏كند...».

بدانيد كه دشمنان ايشان كسانى‏اند كه خداوند عز و جل مى‏فرمايد:

«كلما القى فيها فوج سألهم خزنتها الم يأتكم نذير،قالوا بلى قد جاءنا نذير فكذبنا و قلنا ما نزل الله من شيى‏ء،ان انتم الا في ضلال كبير... فسحقا لأصحاب السعير»،«هر گاه گروهى(از ايشان)را در جهنم مى‏اندازند خزانه داران دوزخ از ايشان مى‏پرسند:آيا ترساننده‏اى براى شما نيامد؟مى‏گويند:بلى،براى ما نذير و ترساننده آمد ولى ما او را تكذيب كرديم و گفتيم:خداوند هيچ چيز نازل نكرده است،و شما در گمراهى بزرگ هستيد...پس دور باشند اصحاب آتش».

بدانيد كه دوستان ايشان(اهل بيت)كسانى هستند كه در پنهانى از پروردگارشان مى‏ترسند و براى آ نان مغفرت و اجر بزرگ است.

اى مردم،چقدر فاصله است بين شعله‏هاى آتش و بين اجر بزرگ!اى مردم،دشمن ما كسى است كه خداوند او را مذمت و لعنت نموده،و دوست ما آن كسى است كه خداوند او را مدح نموده و دوستش بدارد.

اى مردم،بدانيد كه من نذير و ترساننده‏ام و على هدايت كننده است.

اى مردم،من پيامبرم و على جانشين من است.

اى مردم،بدانيد كه من پيامبرم و على امام و وصى بعد از من است،و امامان بعد از او فرزندان او هستند.بدانيد كه من پدر آنانم و آنها از صلب او بوجود مى‏آيند.

8ـ حضرت مهدى عجل الله فرجه

بدانيد كه آخرين امامان،مهدى قائم از ماست.اوست غالب بر اديان،اوست انتقام گيرنده از ظالمين،اوست فاتح قلعه‏ها و منهدم كننده آنها،اوست غالب بر هر قبيله‏اى از هل شرك و هدايت كننده آنان.

بدانيد كه اوست گيرنده انتقام هر خونى از اولياء خدا.اوست يارى دهنده دين خدا.

بدانيد كه اوست استفاده كننده از دريايى عميق.اوست كه هر صاحب فضيلتى را بقدر فضلش و هر صاحب جهالتى را بقدر جهلش نشانه مى‏دهد.اوست انتخاب شده و اختيار شده خداوند.اوست وارث هر عملى و احاطه دارنده به هر فهمى.

بدانيد كه اوست خبر دهنده از پروردگارش، و بالابرنده آيات الهى.اوست هدايت يافته محكم بنيان.اوست كه كارها به او سپرده شده است.

اوست كه پيشينيان به او بشارت داده‏اند،اوست كه بعنوان حجت باقى مى‏ماند و بعد از او حجتى نيست.هيچ حقى نيست مگر همراه او،و هيچ نورى نيست مگر نزد او.

بدانيد او كسى است كه غالب بر او نيست و كسى بر ضد او كمك نمى‏شود.اوست ولى خدا در زمين و حكم كننده او بين خلقش و امين او بر نهان و آشكارش.

9ـ مطرح كردن بيعت

اى مردم،من برايتان روشن كردم و به شما فهمانيدم،و اين على است كه بعد از من به شما مى‏فهماند.

بدانيد كه من بعد از پايان خطابه‏ام شما را به دست دادن با من بعنوان بيعت با او و اقرار به او،و بعد از من به دست دادن با خود او فرا مى‏خوانم.

بدانيد كه من با خدا بيعت كرده‏ام و على با من بيعت كرده است،و من از جانب خداوند براى او از شما بيعت مى‏گيرم(خداوند مى‏فرمايد:)«ان الذين يبايعونك انما يبايعون الله،يد الله فوق ايديهم،فمن نكث فانما ينكث على نفسه،و من أوفى بما عاهد عليه الله فسيؤتيه اجرا عظيما»،«كسانى كه با تو بيعت مى‏كنند در واقع با خدا بيعت مى‏كنند،دست خداوند بر روى دست آنان است.پس هر كس بيعت را بشكند اين شكستن بر ضرر خود اوست،و هر كس به آنچه با خدا عهد بسته وفادار باشد خداوند به او اجر عظيمى‏عنايت خواهد كرد».

10ـ حلال و حرام،واجبات و محرمات

اى مردم،حج و عمره از شعائر الهى هستند،(خداوند مى‏فرمايد:)«فمن حج البيت او اعتمر فلا جناح عليه ان يطوف بهما»تا آخر آيه،«پس هر كس به خانه خدا بعنوان حج يا عمره بيايد براى او اشكالى نيست كه بر صفا و مروه بسيار طواف كند».

اى مردم،به حج خدا برويد.هيچ خاندانى به خانه خدا وارد نمى‏شوند مگر آنكه مستغنى مى‏گردند و شاد مى‏شوند،وء هيچ خاندانى آنرا ترك نمى‏كنند مگر آنكه منقطع مى‏شوند و فقير مى‏گردند .اى مردم،هيچ مؤمنى در موقف(عرفات،مشعر،منى)وقوف نمى‏كند مگر آنكه خداوند گناهان گذشته او را تا آن وقت مى‏آمرزد،و هر گاه كه حجش پايان يافت اعمالش را از سر مى‏گيرد.

اى مردم،حاجيان كمك مى‏شوند و آنچه خرج مى‏كنند به آنان بر مى‏گردد،و خداوند جزاى محسنين را ضايع نمى‏نمايد.

اى مردم،با دين كامل و با تفقه و فهم به حج خانه خدا برويد و از آن مشاهد مشرفه جز با توبه و دست كشيدن از گناه بر مگرديد.

اى مردم،نماز را بپا داريد و زكات را بپردازيد همانطور كه خداوند عز و جل به شما فرمان داده است و اگر زمان طويلى بر شما گذشت و كوتاهى نموديد يا فراموش كرديد،على صاحب اختيار شما است و براى شما بيان مى‏كند،او كه خداوند عز و جل بعد از من بعنوان امين بر خلقش او را منصوب نموده است.او از من است و من از اويم.

او و آنانكه از نسل من‏اند از آنچه سؤال كنيد به شما خبر مى‏دهند و آنچه را نمى‏دانيد براى شما بيان مى‏كنند.

بدانيد كه حلال و حرام بيش از آن است كه من همه آنها را بشمارم و معرفى كنم و بتوانم در يك مجلس به همه حلالها دستور دهم و از همه حرامها نهى كنم.پس مأمورم كه از شما بيعت بگيرم و با شما دست بدهم بر اينكه قبول كنيد آنچه از طرف خداوند عز و جل درباره امير المؤمنين على و جانشينان بعد از او آورده‏ام كه آنان از نسل من و اويند،(و آن موضوع)امامتى است كه فقط در آنها بپا خواهد بود،و آخر ايشان مهدى است تا روزى كه خداى مدبر قضا و قدر را، ملاقات كند.

اى مردم،هر حلالى كه شما را بدان راهنمايى كردم و هر حرامى‏كه شما را از آن نهى نمودم،هرگز از آنها برنگشته‏ام و تغيير نداده‏ام.اين مطلب را بياد داشته باشيد و آنرا حفظ كنيد و به يكديگر سفارش كنيد،و آنرا تبديل نكنيد و تغيير ندهيد.

من سخن خود را تكرار مى‏كنم:نماز را بپا داريد و زكات را بپردازيد و به كار نيك امر كنيد و از منكرات نهى نمائيد.

بدانيد كه بالاترين امر بمعروف آنست كه سخن مرا بفهميد و آنرا به كسانى كه حاضر نيستند برسانيد و او را از طرف من به قبولش امر كنيد و از مخالفتش نهى نمائيد،چرا كه اين دستورى از جانب خداوند عز و جل و از نزد من است،و هيچ امر بمعروف و نهى از منكرى نمى‏شود مگر با امام معصوم.

اى مردم،قرآن به شما مى‏شناساند كه امامان بعد از على فرزندان او هستند و من هم به شما شناساندم كه آنان از نسل من و از نسل اويند.

آنجا كه خداوند در كتابش مى‏فرمايد:«و جعلها كلمة باقية في عقبه»،«آن(امامت)را بعنوان كلمه باقى در نسل او قرار داد»،و من نيز به شما گفتم:«اگر به آن دو(قرآن و اهل بيت)تمسك كنيد هرگز گمراه نمى‏شويد».

اى مردم،تقوى را تقوى را.از قيامت بر حذر باشيد همانگونه كه خداى عز و جل فرموده:«إن زلزلة الساعة شيى‏ء عظيم»،«زلزله قيامت شيئ عظيمى‏است».

مرگ و معاد و حساب و ترازوهاى الهى و حسابرسى در پيشگاه رب العالمين و ثواب و عقاب را بياد آوريد.هر كس حسنه با خود بياورد طبق آن ثواب داده مى‏شود،و هر كس گناه بياورد در بهشت او را نصيبى نخواهد بود.

11ـ بيعت گرفتن رسمى

اى مردم،شما بيش از آن هستيد كه با يك دست و در يك زمان با من دست دهيد،و پروردگارم مرا مأمور كرده است كه از زبان شما اقرار بگيرم در باره آنچه منعقد نمودم براى على امير المؤمنين و امامانى كه بعد از او مى‏آيند و از نسل من و اويند،چنانكه بشما فهماندم كه فرزندان من از صلب اويند.

پس همگى چنين بگوئيد:

«ما شنيديم و اطاعت مى‏كنيم و راضى هستيم و سر تسليم فرود مى‏آوريم درباره آنچه از جانب پروردگار ما و خودت بما رساندى درباره امر امامت اماممان على امير المؤمنين و امامانى كه از صلب او بدنيا مى‏آيند.بر اين مطلب با قلبهايمان و با جانمان و با زبانمان و با دستانمان با تو بيعت مى‏كنيم.بر اين عقيده زنده‏ايم و با آن مى‏ميريم و(روز قيامت)با آن محشور مى‏شويم.تغيير نخواهيم داد و تبديل نمى‏كنيم و شك نمى‏كنيم و انكار نمى‏نمائيم و ترديد به دل راه نمى‏دهيم و از اين قول بر نمى‏گرديم و پيمان را نمى‏شكنيم.

تو ما را به موعظه الهى نصيحت نمودى درباره على امير المؤمنين و امامانى كه گفتى بعد از او از نسل تو و فرزندان اويند،يعنى حسن و حسين و آنانكه خداوند بعد از آن دو منصوب نموده است.

پس براى آنان عهد و پيمان از ما گرفته شد،از قلبهايمان و جانهايمان و زبانهايمان و ضمائرمان و دستهايمان.هر كس توانست با دست بيعت مى‏نمايد و گر نه با زبانش اقرار مى‏كند.هرگز در پى تغيير اين عهد نيستيم و خداوند(در اين باره)از نفسهايمان دگرگونى نبيند.

ما اين مطالب را از قول تو به نزديك و دور از فرزندانمان و فاميلمان مى‏رسانيم،و خدا را بر آن شاهد مى‏گيريم.خداوند در شاهد بودن كفايت مى‏كند و تو نيز بر اين اقرار ما شاهد هستى».

اى مردم،چه مى‏گوئيد؟خداوند هر صدايى را و پنهانى‏هاى هر كسى را مى‏داند.پس هر كس هدايت يافت بنفع خودش است و هر كس گمراه شد به ضرر خودش گمراه شده است،و هر كس بيعت كند با خداوند بيعت مى‏كند،دست خداوند بر روى دست آنها(بيعت كنندگان)است.

اى مردم،با خدا بيعت كنيد و با من بيعت نمائيد و با على امير المؤمنين و حسن و حسين و امامان از ايشان در دنيا و آخرت،بعنوان امامتى كه در نسل ايشان باقى است بيعت كنيد .خداوند غدر كنندگان(بيعت شكنان)را هلاك و وفاداران را مورد رحمت قرار مى‏دهد.و هر كس بيعت را بشكند به ضرر خويش شكسته است،و هر كس به آنچه با خدا پيمان بسته وفا كند خداوند به او اجر عظيمى‏عنايت مى‏فرمايد.

اى مردم،آنچه به شما گفتم بگوئيد(تكرار كنيد)،و به على بعنوان«امير المؤمنين»سلام كنيد و بگوئيد«شنيديم و اطاعت كرديم،پروردگارا مغفرت تو را مى‏خواهيم و بازگشت بسوى توست» .و بگوئيد:«حمد و سپاس خداى را كه ما را به اين هدايت كرد،و اگر خداوند هدايت نمى‏كرد ما هدايت نمى‏شديم...».

اى مردم،فضائل على بن ابى طالب نزد خداوندـكه در قرآن آنرا نازل كردهـبيش از آن است كه همه را در يك مجلس بشمارم،پس هر كس درباره آنها بشما خبر داد و معرفت آنرا داشت او را تصديق كنيد.

اى مردم،هر كس خدا و رسولش و على و امامانى را كه ذكر كردم اطاعت كند به رستگارى بزرگ دست يافته است.

اى مردم،كسانى كه براى بيعت با او و قبول ولايت او و سلام كردن بعنوان«امير المؤمنين»با او،سبقت بگيرند آنان رستگارانند و در باغهاى نعمت خواهند بود.

اى مردم،سخنى بگوئيد كه بخاطر آن خداوند از شما راضى شود،و اگر شما و همه كسانى كه در زمين هستند كافر شوند بخدا ضررى نمى‏رسانند.

خدايا،بخاطر آنچه ادا كردم و امر نمودم مؤمنين را بيامرز،و بر منكرين كه كافرند غضب نما،و حمد و سپاس مخصوص خداوند عالم است.

خطابه غدير ص 55

محمد باقر انصارى