گنجینه معارف

حوزه علمیه ری

تعداد بازدید : 1837     تاریخ درج : 1385/05/03    

تا پیش از روی کار آمدن عباسیان،«ری » از مکتب اهل بیت(ع) دور بود و مذهب تشیع نمی توانست مذهب اکثر مردم آن دیار باشد پس از سقوط امویان که نخستین حاکمان شهر ری پس از گسترش اسلام بودند ممانعت از نقل روایاتی که در فضایل اهل بیت(ع) بود کاهش یافت و جو سیاسی حکومت بر وفق «آل محمد(ص)» درآمد چنانکه ابومسلم خراسانی و بنی عباس شعار خود را «الرضا من آل محمد»قرار دادند هرچند این سخن از گفتارهای منافقانه آنان بود و در اصل حکومت را برای «آل عباس » می خواستند.

دوره اول

نخستین دوره از حوزه شیعه در ری را باید در عصر امامان(ع) جست که برخی از مردم ری از اصحاب آن بزرگ مردان علم و تقوی بودند و از آنان نقل روایت نموده اند.

نفوذ تشیع در اواخر قرن دوم هجری در ری چنان بود که حاکم شیعه ای چون «علی بن یقطین » در دستگاه عباسیان راه یافت و والی آن سامان شد.

دوره دوم

از حاکمیت ابوالحسن مادرانی (مادرائی) تشیع در ری گسترش یافت حاکمیت وی در این شهر در قرن سوم هجری روی داده است ری و طبرستان دو مرکز عمده استقرار علویان در ایران بوده و مقبره «حضرت حمزة بن موسی بن جعفر(ع)» نشان از این دوره دارد که با شهادت امام رضا(ع) سادات در کوهستان و دیلمستان و طبرستان پراکنده شده اند و با حکومت هشتاد ساله «آل بویه » گرایشهای شیعی در این شهر فزونی گرفت.

وجود خاندانهای اصیل شیعی چون «آل بویه » در ری یکی دیگر از علل گسترش تشیع در این شهر است. «علی بن حسین بن موسی بن بابویه »، پدر شیخ صدوق و بزرگ این خاندان است.

دروه سوم

با روی کار آمدن «غزنویان » شیعیان تحت فشار قرار گرفتند و حوزه های شیعه نیز بسختی به حیات خویش ادامه دادند. چنانکه هم مورخان و هم خود سلطان انگیزه حمله به «ری » را سرکوبی تشیع و اعتزال معرفی کرده اند. شیعه در عهد سلجوقی به نیز همانند عهد غزنویان به حیات خویش ادامه داد زیرا آنان جانبدار مذهب حنفی و خلافت عباسی بودند و نمی توانستند تفکر شیعی را تحمل کنند ولی حکومت شیعی آل بویه توانسته بود جوانانی تربیت کند که از لحاظ علمی و فرهنگی فرزانگان عصر خویش باشند لذا به آسانی دولتهای بعد نمی توانستند آنان را کنار نهند و به وجودشان احتیاج داشتند همین امر باعث شده بود تا تشیع در ساختار اداری دولت سلجوقی نفوذ کند و از مذهب شیعه و شیعیان ری حمایت نماید.

تسامح شیعه در برخورد با پیروان مذهب تسنن در بقای شیعه ری و حوزه علمیه آن تا حدودی مؤثر بود و می توانست نوعی همزیستی مسالمت آمیز بین دو مذهب ایجاد کند.

مدارس شناخته شده حوزه علمیه ری

نصیر الدین ابی الرشید عبد الجلیل رازی در کتاب «النقض »نام تعدادی از مدارس شیعه را در ری بدین گونه ذکر کرده است: 1 - مدرسه سید تاج الدین محمد کیکی 2 - مدرسه شمس الاسلام حسکا بابویه 3 - مدرسه خانقاه ریان 4 - مدرسه سید زاهد ابو الفتوح 5 - مدرسه فقیه علی جاستی 6 - مدرسه محله در زان مهران - زاد مهران 7 - مدرسه خواجه عبد الجبار 8 - مدرسه کوی فیروزه 9 - مدرسه خواجه امام رشید رازی 10 - مدرسه شیخ حیدر مکی 11 - مدرسه ابی الوفا رازی 12 - مدرسه مشاط رازی 13 - مدرسه خواجه شرف مرادی 14 - مدرسه عبد الجلیل رازی 15 - مدرسه قطب الدین راوندی

با یورش مغول و قتل عام وحشیانه آنان بسیاری از شهرها و روستاهای ایران اسلامی رو به ویرانی نهاد و برخی از این شهرها دیگر هیچ گاه مقام و موقعیت پیش را بدست نیاورد.

شهر «ری » که به سبب قدمت به «شیخ البلاد» و از نظر اعتبار به «ام البلاد» ایران مشهور بود پس از آن که در عهد مغول ویران شد دیگر در هیچ زمان موقعیت سابق را کسب نکرد.

هم اکنون شهر ری به سبب وجود آرامگاه حضرت حمزة بن موسی بن جعفر(ع) و حضرت عبد العظیم، زیارتگاه شیفتگان اهل بیت عصمت و طهارت(ع) است و همین امر باعث رونق شهر شده و حوزه علمیه آن دیگر بار به فعالیت فرهنگی مشغول است.

کلمات کلیدی
مذهب  |  تشیع  |  مدرسه  |  حوزه علمیه ری  |  مدرسه عبد الجلیل رازی  |  عبد الجلیل رازی  | 
لینک کوتاه :