گنجینه معارف

سخنی در آغاز

انتقاد از حکومت خلفا از مردم عراق آغاز گردید، آنجا که از گرایش های قومی و فامیلی عثمان و تشکیل حکومت اموی انتقاد کردند، و مقاومت خلیفه در برابر پرخاشگران عراق و سپس مصریان، به قیمت جان او تمام شد، سرانجام محرومان و مستضعفان عراق و حجاز و ستم دیدگان مصری زیر پرچم حامی ستمدیدگان امیر مؤمنان علی بن ابی طالب علیمها السلام گرد آمدند و خواهان دگرگونی بنیادی در نظام حکومت اسلامی شدند. در چنین شرایطی، حسین بن علی علیمها السلام پرچم جهاد و سلحشوری برافراشته، و روح تازه در کالبد جامعه اسلامی دمید و با شهادت خود و فرزندان و یارانش مقدمات واژگونی نظام اموی را پی ریزی کرد. سرور آزادگان که به مردم درس غیرت دینی و مرگ در زیر سایه های شمشیرها داد، تا مرگ را بر زندگی پست و ننگین برگزینند، ابو عبد الله حسین بن علی علیمها السلام بود.

چکیده ماشینی


منبع : فصلنامه کلام اسلامی، شماره 21 تعداد بازدید : 808     تاریخ درج : 1388/07/16    

بسم الله الرحمن الرحیم

سرور آزادگان و پیشوای عارفان و سالکان

حماسه ی عاشورای حسینی، فصل نویی در زندگی مسلمانان گشود، حالت بی تفاوتی سبت به مظالم و جرایم را که سایه ی شوم خود را بر سر مردم آن زمان افکنده بود، به هم زد، و الم نمایان را که در لباس «صحابی » و «تابعی » با نظام همسویی داشتند رسوا کرد، و به امت اسلامی درسی داد که با گذشت چهارده قرن. هنوز زنده و پویاست و مکتب حسینی اسوه و الگوی آزادگان جهان است که پیوسته بر نظامهای جایر می تازند.

انتقاد از حکومت خلفا از مردم عراق آغاز گردید، آنجا که از گرایش های قومی و فامیلی عثمان و تشکیل حکومت اموی انتقاد کردند، و مقاومت خلیفه در برابر پرخاشگران عراق و سپس مصریان، به قیمت جان او تمام شد، سرانجام محرومان و مستضعفان عراق و حجاز و ستم دیدگان مصری زیر پرچم حامی ستمدیدگان امیر مؤمنان علی بن ابی طالب علیمها السلام گرد آمدند و خواهان دگرگونی بنیادی در نظام حکومت اسلامی شدند.

در این شرایط، درگیری بزرگی میان انقلابیون و هواداران امام، و گروه وابسته به نظام اموی درگرفت و سه نبرد بر امام و پیروان او از مردم عراق تحمیل شد که در آن جوانان عزیز خود را تقدیم مکتب شهادت کردند.

نبردهای خونین «جمل » و «صفین » و «نهروان » روح افسردگی و دوری از جهاد را در جامعه اسلامی پدید آورد; حتی پس از شهادت علی علیه السلام که زمام خلافت به دست فرزند برومندش حسن بن علی علیمها السلام افتاد از میدان جهاد سر برتافتند، و سرانجام سبط اکبر به صلح تحمیلی تن داد.

حکومت بیست ساله معاویه (40-60) و تطمیع علمای درباری توام با ریاکاری، و قلع و قمع نهضتهای موضعی و منحرف (خوارج) سبب شد که هر نوع امید به پیروزی از بین برود.

در چنین شرایطی، حسین بن علی علیمها السلام پرچم جهاد و سلحشوری برافراشته، و روح تازه در کالبد جامعه اسلامی دمید و با شهادت خود و فرزندان و یارانش مقدمات واژگونی نظام اموی را پی ریزی کرد.

قیام مردم مدینه و توابان عراق،و خروج مختار، و پرخاشگری عبدالرحمان اشعث، و سرانجام قیام زید بن علی و دیگر علویان مانند یحیی بن زید پرتوی از انقلاب کبیر و حماسه ی حسینی بود. به قول محمود عقاد مصری در کتاب «ابو الشهداء» :در مزاج هر یک از علویان، قطره ای از خون پدر والایشان، علی بن ابی طالب علیه السلام وجود داشت که آنان را بی پروا به میدان شهادت روانه می ساخت.

قیام حسین بن علی علیمها السلام از روز نخست در نوک قلم نویسندگان و تحلیل گران تاریخ قرار گرفته، و هنوز که هنوز است این تحلیل ادامه دارد. در میان نویسندگان دیرینه، مورخ محقق ابن ابی الحدید بغدادی (م/655) سخنی درباره هضت حسین بن علی علیمها السلام دارد که در ذیل می نگاریم:

سید اهل الاباء الذی علم الناس الحمیة و الموت تحت ظلال السیوف، اختیارا له علی الدنیة، ابو عبد الله الحسین بن علی بن ابی طالب علیمها السلام عرض علیه الامان و اصحابه، فانف من الذل و خاف من ابن زیاد ان یناله بنوع من الهوان، ان لم یقتله فاختار الموت علی ذلک. (1)

سرور آزادگان که به مردم درس غیرت دینی و مرگ در زیر سایه های شمشیرها داد، تا مرگ را بر زندگی پست و ننگین برگزینند، ابو عبد الله حسین بن علی علیمها السلام بود.دشمن به او امان عرضه کرد او از پذیرش ذلت، امتناع ورزید و از آن نگران شد که اگر ابن زیاد او را نکشد با او با خواری رفتار کند، از این جهت او مرگ را بر زندگی خفت بار برگزید.

اگر حسین در میدان شهادت و نبرد با دشمن پیشگام است، در عرصه ی عرفان و شهود، انسان والایی است که با دیدگان نافذ قلب خود، ماورای طبیعت را مشاهده می کرد و در روز عرفه با خدای خود چنین راز و نیاز نمود:

کیف یستدل علیک بما هو فی وجوده مفتقر الیک؟

ایکون لغیرک من الظهورما لیس لک حتی یکون هو المظهر لک، متی غبت حتی تحتاج الی دلیل یدل علیک؟ ومتی بعدت حتی تکون الاثار هی التی توصل الیک، عمیت عین لا تراک علیها رقیبا.

ونیز می گوید: یا من تجلی بکمال بهائه، کیف تخفی و انت الظاهر؟

ام کیف تغیب و انت الرقیب الحاضر. (2)

مضامین این جمله ها آن چنان رفیع و بالاست که نویسنده در خود توان معادل سازی فارسی را نمی بیند، از این جهت درک معانی و مفاهیم بلند آن را به خود خوانندگان محقق واگذار می شود.

هیئت تحریریه

پی نوشت ها:

1. ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه:3/249.

2. دعای امام حسین علیه السلام در روز عرفه.

کلمات کلیدی
شهادت  |  عراق  |  بن ابی‌طالب علیمها السلام  |  آزادگان  |  حسین‌بن‌علی علیمها السلام  |  قیام حسین‌بن‌علی علیمها السلام  |  علیمها السلام  | 
لینک کوتاه :