معرفی کتاب

جامعه شناسي نسلي درايران


نویسنده : غفاری، غلامرضا ناشر : پژوهشکده علوم انساني و اجتماعي جهاد دانشگاهي سال انتشار : 1386 تعداد بازدید : 148     تاریخ درج : 1397/06/03    

ما همواره شنیده ایم که نسل ما اینطور فکر می کرد و نسل امروز این گونه فکر می کند. البته نمی توان کتمان کرد که تفاوت بین نسلی در هر جامعه ای وجود دارد و شاید جمله امام علی (ع) که می فرمایند: کودکان خود را برای زمان خودشان تربیت کنید؛ با این موضوع در ارتباط باشد. با توجه به تغییر و تحولات سریع درجهان کنونی به نظر می­ رسد امروزه فاصله بین نسل ها چنان زیاد شده است که گاهی پدر و مادرها فکر می­ کنند فرزندانشان را اصلا نمی شناسند واز درک رفتار فرزندشان عاجزاند.

جامعه ایران به عنوان جامعه ­ای که درگذار تاریخی خود مواجه با حوادث و مشکلاتی مانند کودتا؛ انقلاب؛ شورش و جنبش ­های اجتماعی؛ مهاجرت داخلی و خارجی بوده است؛ هرکدام درمراحلی ازتاریخ داخلی ایران موجب شده تا تحولات این جامعه خصلت چند وجهی پیدا کند.

 مطالعه و بررسی پدیده­ های اجتماعی و فرهنگی دردوران حاضر نمی ­تواند بر اساس رویکردهای تک علتی صورت گیرد. افزون بر اینکه واقعیت­ های اجتماعی درایران خصلت چند وجهی دارند. از این میان؛ مناسبات نسلی اصلی ترین عنصر تلقی شده است. " برای تبیین تفاوت نسلی؛ با داشتن این فرض­ که بین نسل­ های مختلف در جامعه مورد بررسی تفاوت وجود دارد.

تفاوت های ارزشی؛ حضور و مشارکت زنان؛ نو گرا بودن؛ فرد گرایی؛ مرجع ها؛ غرور ملی؛ نگاه به خانواده و گرایش به دین به عنوان ملاک های شناسایی این تفاوت مورد توجه قرارگرفته­ اند.

پس مسئله اصلی در این تحقیق پرداختن به این موضوع است که آیا تفاوت نسلی در جامعه ایران با توجه به زمان این تحقیق که سال 83 بوده است وجود دارد یا نه؟

پرسش­ های فرعی تحقیق عبارتند از:

1- بین نسل ­های مختلف چه تفاوت­های ارزشی در زمینه­ های علمی؛ هنری؛ اجتماعی؛ دینی و تربیتی وجود دارد؟

2- بین نسل­ های مختلف درخصوص حضور و مشارکت زنان در جامعه چه تفاوت هایی وجود دارد؟

3- آیا فرد گرایی در بین نسل­ های مختلف شکل­ های متفاوتی پیدا می­ کند؟

4- آیا نسل های مختلف از حیث نوگرا بودن تفاوت پیدا می­ کنند؟

5- آیا غرور ملی در بین نسل­ های مختلف صورت­ های متفاوتی دارد؟

6- آیاارزشهای مادی گرایایی و غیر مادی گرایانه؛ دربین نسل­ های مختلف تفاوت پیدا می­ کنند؟

7- آیا نگاه به دین در بین نسل­ های مختلف صورت های متفاوتی دارند؟

8- آیا نسل­ های مختلف از مرجع­ های متفاوتی برخوردارند؟

علمای علوم اجتماعی به طور سنتی معانی متعددی از ابعاد مفهومی نسل ارائه کرده اند. ولی هنوز وفاق ­کافی در مورد معنای نسل وجود ندارد.

 پس از دهه هشتاد بحث نسل­ ها به طور جدی توجه جامعه شناسان را به خود جلب کرد. اینگلهارت این ایده را مطرح می­ کند که در جوامع صنعتی مواجه با نوعی دگرگونی ارزشی هستیم و گرایش نسبت به ارزش های فرامادی را اولویت بیشتری می­ دهد. به نظر اینگلهارت یکی از مولفه­ های مهم دگرگونی ارزشی؛ جایگزینی نسلی است. اینگلهارت تفاوت­های پایدار بین گروه­ های سنی را بازتاب دگرگونی نسلی می­داند در نتیجه دگرگونی­ های فرهنگی مهم به تفاوت درمیان نسل ­ها می­ انجامد. در واقع اینگلهارت در سنجه دوازده ارزشی خود با استفاده از مقیاسی که حاوی دوازده ارزش است؛ تفاوت ارزش ­های مربوط به هرنسل را مورد توجه قرارداده است. بدین ترتیب که از پاسخگو خواسته می شود درهرگروه اولویت های اول و دوم را انتخاب نماید.

شایان ذکر است؛ شش گویه اول که شامل( رشد اقتصادی؛ اطمینان از قدرت و اقتدار ملی؛ ثبات اقتصادی؛ مبارزه با جرم و جنایت؛ استقرار نظم در جامعه و مبارزه علیه تورم) در گروه ارزش های مادی قرار می­گیرند و شش گویه دیگر درگروه ارزش های فرامادی قرار می­ گیرند. در نهایت اینگلهارت پاسخگویان را به سه دسته؛ مادیون؛ فرامادیون و التقاطیون تقسیم بندی می­ کند.

 روش تحقیق: در این تحقیق از روش پیمایشی و تکنیک مصاحبه حضوری استفاده شده. جمعیت آماری این تحقیق افراد 15 سال به بالا از شهرهای تهران و کاشان انتخاب شده­اند. علت انتخاب تهران به عنوان مدرن ترین شهرکه جمعیت آن نمود­های اجتماعی و فرهنگی جدید را بیشتر تجربه نموده­ اند وکاشان به عنوان شهری سنتی که به نسبت کمتر با نمودهای اجتماعی و فرهنگی جدید مواجه بوده است؛ می باشد.

 نتیجه­ گیری ­کلی: نتایج بررسی حاضر نشان دهنده وجود تفاوت بین نسل­ های قدیم و جدید است. تفاوت­ها به گونه ­ای نیست که بتوان از آن به انقطاع نسلی رسید. زیرا انقطاع نسلی را به معنای گسست بدون رابطه بین نسلی می­ دانیم. در صورت وجود گسست نسلی؛ ضرورتاَ فرو پاشی فرهنگی و اجتماعی صورت خواهد گرفت. با مراجعه به واقعیت های عینی در جامعه می­ توان بدون اینکه پژوهشی انجام بدهیم؛ بگوییم که جامعه درفرایند فرو پاشی قرار ندارد. از طرف دیگر؛ جامعه ایران به لحاظ ساختاری به گونه­ ای است که نسل­ ها از طریق خانواده و دین و دیگر نهادهای اجتماعی به یکدیگر وابسته شده و امکان انفکاک و انقطاع نسلی از بین رفته. افزون بررابطه از طریق سه نهاد اشاره شده؛ پذیرش فرهنگ مشترک و باور به سابقه و تجربیات واحد اجتماعی و تاریخی از عوامل پیوند زننده بین نسلی هستند.

لینک کوتاه :