معرفی کتاب

واقعه کربلا


نویسنده : شیخ عباس قمی تعداد صفحه : 648 مترجم : علامه ابوالحسن شعرانی ناشر : نگاران قلم تعداد بازدید : 189     تاریخ درج : 1397/06/18    

شیخ عباس خود در علت تالیف این کتاب می گوید:

من پیوسته درصدد بودم تا کتابی مختصر در مقتل سرورمان امام حسین(ع) گرد آورم، و آنچه مورد اعتمادم است و از ثقات به من رسیده و سندم از روایات روات به آن متصل می گردد، در سلک نظم کشم. ولی پیوسته موانع و مشاغل از رسیدنم به این مقصود مانع می شد، تا اینکه مشرف به زیارت امام رضا(ع) و در روضه شریفه آن حضرت دست به دعا برداشتم تا خداوند عالم مرا موفق بدارد و به آرزویم نائل گردم، زیرا رسیدن به آن منتهای آمال و آرزویم بود.

علت نامگذاری:

نام این کتاب برگرفته از حدیث امام صادق(ع) است که فرمود: «نفس المهموم لظلمنا تسبیح و همّه لنا عبادة و کتمان سرّنا جهاد فی سبیل الله» (ترجمه: نَفَس کسی که به خاطر مظلومیت ما اندوهگین شود تسبیح است،اندوه بر ما عبادت است و کتمان و پوشاندن راز ما جهاد در راه خداست.) امام صادق(ع) سپس فرمود: واجب است که این حدیث با طلا نوشته شود.

چون کتاب محدث قمی یادآور مصیبت های اهل بیت است، این نام را برای کتابش برگزیده است.

محتوای کتاب:

این کتاب از پنج باب و یک خاتمه تشکیل شده است:

باب اول: از دو فصل تشکیل شده است؛ فصل اول در مورد مناقب امام حسین(ع) و به ترتیب درباره شجاعت، علم، فصاحت، زهد، تواضع و عبادت امام، و در فصل دوم ثواب گریستن در عزای امام حسین و لعن قاتلان وی.

باب دوم: آنچه برای امام حسین(ع) بعد از بیعت کردن مردم با یزید بن معاویه تا شهادت آن حضرت روی داده است؛ این باب مفصل ترین باب کتاب و در ۲۰ فصل تنظیم شده است؛ در این باب از کشته شدن رشید هجری، حجر بن عدی، عمرو بن حمق خزاعی پیش از واقعه کربلا سخن رفته است.

باب سوم: وقایع بعد از شهادت امام حسین(ع)، برادران، فرزندان و یارانش طی چند فصل.

باب چهارم: آنچه بعد از شهادت امام اتقاق افتاد از قبیل گریستن آسمان، ناله فرشتگان و گریستن جنیان.

باب پنجم: درباره فرزندان و و زنان امام و فضلیت زیارت ایشان، و ستم حاکمان ظالم در تخریب بارگاه حسینی.

در خاتمه کتاب نیز به قیام توابین و قیام مختار پرداخته است.

منابع کتاب:

قبل از تالیف نفس المهموم، مأخذ و مرجع سخنرانان در نقل وقایع جریان کربلا، جلد ده بحارالانوار، مثیر الاحزان اثر ابن نما حلی، مهیج الاحزان نوشته سید عبدالله شبر، لهوف تألیف ابن طاووس، مقتل ابو مخنف و غیره بود. به نظر علی دوانی هیچکدام از این کتاب ها عطش طالبان آن حوادث را فرونمی نشاند و جامع و کافی نبود. بدین جهت محدث قمی آنچه از مجموع منابع معتبر آنچه را در طول عمر خود تا آن زمان صحیح و معتبر می دانست گردآوری کرد.

شیخ عباس در تالیف این کتاب از منابع زیر استفاده نموده است:

• ارشاد، تالیف شیخ مفید

• المهلوف علی قتلی الطفوف نوشته سید بن طاووس این کتاب معروف به لهوف است.

• تاریخ کامل نوشته ابن اثیر جرزی

• تاریخ طبری نوشته محمد بن جریر طبری

• مقاتل الطالبین نوشته ابوالفرج اصفهانی

• مروج الذهب و معادن الجوهر نوشته علی بن حسین مسعودی

• تذکرة الخواص نوشته سبط بن جوزی

• مطالب السئول فی مناقب آل الرسول نوشته محمد بن طلحه شافعی

• الفصول المهمه فی معرفه الائمه نوشته ابن صباغ مالکی

• کشف الغُمَّه نوشته علی بن عیسی اربلی

• العِقد الفَرید نوشته احمد بن محمد قرطبی مالکی

• الاحتجاج نوشته احمد بن علی طبرسی

• مناقب ابن شهر آشوب

• روضة الواعظین نوشته فتال نیشابوری

• مُثیر الاحزان نوشته ابن نما حلی

• روضة الصفا نوشته خاوندشاه

• تسلیة المجالس نوشته محمد بن ابی طالب موسی حسینی.

تقاضای نویسنده برای حفظ حقوق معنوی کتاب:

نویسنده از خوانندگان کتابش تقاضا کرده در صورتی که مطلبی از این کتاب را در جایی نقل می کنند، نام کتاب و نام نویسنده را نیز بیان کنند وی می گوید:

دوست دارم که این کتاب شریف در جزء مقاتل محسوب شود و اهل منابر این داعی [شیخ عباس قمی را در نظر داشته باشند و از دعا فراموشم نفرمایند.

شیخ عباس پس از بیان این مطلب به زشت بودن سرقت ادبی پرداخته و آن زشت تر از سرقت اموال می داند.

ترجمه:

این کتاب را اولین بار میرزا ابوالحسن شعرانی با عنوان دمع السجوم به فارسی ترجمه کرد. وی در سال ۱۳۹۶ق به تصحیح کتاب نفس المهموم اقدام و یک سال بعد آن را ترجمه نمود. اشکال این ترجمه آن است که وی در کنار ترجمه کتاب، توضیحات و اضافاتی بسیاری را نیز (به نثر و نظم) آورده ولی در چاپ از هم تفکیک نکرده است.

محمد باقر کمره ای این کتاب را در سال ۱۳۳۹ شمسی با عنوان رموز الشهاده و در کربلا چه گذشت ترجمه نمود. وی در این ترجمه، ترجمه کتاب نفثة المصدور شیخ عباس را نیز افزود. زیرا آن را کامل کننده نفس المهموم می داند، ویژگی این ترجمه آن است که به جای ترجمه اشعار عربی پایان کتاب، اشعاری به فارسی از محمدحسین اصفهانی و اختر طوسی جایگزین شده است.علی دوانی این ترجمه را ستوده است.

لینک کوتاه :