معرفی کتاب

آثار احمدی: تاریخ زندگانی پیامبر اسلام و ائمه اطهار علیهم السلام

تاریخ زندگانی پیامبر اسلام و ائمه اطهار(ع)، نوشته احمد بن حسن استرآبادی است که توسط هاشم محدث تحقیق شده است.

نویسنده : استرآبادی، احمد بن حسن تعداد صفحه : 598 ناشر : مرکز پژوهشی میراث مکتوب سال انتشار : 1374 مکان انتشار : تهران - ایران زبان : Persian تعداد بازدید : 324     تاریخ درج : 1397/08/21    

آثار احمدی حاوی بخشی از تاریخ اسلام است که در آن زندگی نامه پیامبر اسلام(ص) و جنگ های وی و در پایان، اندکی از زندگی نامه امامان دوازده گانه شیعه یاد شده است.

نویسنده، عنوان کتاب را از نام خود گرفته است. وی در آغاز کتاب می گوید: از هنگام جوانی هرگاه که اتفاق می افتاد و مطالعه ای در شرح حال سرور پیامبران می کردم، مطالبی از خوانده ها فراهم می آمد. در این میان گروهی از دوستان از من خواستند تا کتابی در این باب فراهم آورم؛ ازاین رو، این کتاب را که شامل روایت های گوناگون و گفتارهای مختلف بود، گرد آوردم و در این زمینه از کتاب روضة الأحباب (نوشته جمال الدین عطاءالله دشتکی شیرازی، به سال 903ق) سود بردم.

برخی این کتاب را خلاصه روضة الأحباب انگاشته اند، ولی اسماعیل آموزگار و علی شریعتی که این دو را به دقت با هم سنجیده اند، گفته اند: همان سان که نویسنده آثار احمدی در دیباچه کتاب یادآوری کرده، روضة الأحباب دارای تفصیل بسیار است و مؤلف آثار احمدی به عنوان یک سند معتبر از آن بهره بسیار جسته، ولی حتی یک عبارت کوتاه نیز عیناً از آن در کتاب خویش نقل نکرده است. آنچه میان این دو مشترک است، فقط یک رباعی است.

کتاب را نثری است آسان و نگارشی روان، آراسته به اشعاری در تفسیر رویدادها، بیشتر از خود نویسنده و نه چندان استوار، با سرآغازی در سپاس خدا و ستایش خاتم الانبیاء(ص).

محتوای کتاب، مطالبی است در سرگذشت روزگار کودکی حضرت محمد(ص) و نوجوانی او و آنگاه ازدواج با خدیجه، بعثت و آغاز دعوت و رویدادهای فاصله بعثت تا هجرت، ورود به مدینه، مهاجر و انصار، غزوات و سرایا، دعوت از سران کشورهای مجاور به پذیرش اسلام و سرانجام حجةالوداع و اطنابی ممل از آغاز بیماری رسول خدا تا رحلت آن حضرت، آنگاه ایجازی مخل از شکل گیری سقیفه، خلافت شیخین و عثمان، خلافت امیرمؤمنان علی(ع) و در پایان نیز اشارتی به زندگانی یازده امام، از فرزندان مولای متقیان تا امام زمان(عج).

از مضمون روایات و اشاره به یکایک رویدادها چنین برمی آید که نویسنده از آثار اسلاف در این باب نیک آگاهی داشته است. آثار احمدی نوشته ای است مربوط به سده های اخیر و آغاز دوران رونق و قدرت تشیع در سرزمین های شرقی ایران؛ ازاین رو، تضادها و دوگانه گویی های موجود در آن نه نماینده تسامح مذهبی مورخان سده های نخستین اسلام است و نه سازگار با جانب گیری های فرقه ای رایج از روزگار صفویان تا زمان ما. به این دلیل، در تصویر چهره صحابه و تابعین و ترسیم موضع گیری های درست یا نادرست آنان، دادوستدهای امتیازی او با شیوه تاریخ نگاری و امانت داری خصوصا از نوع روایی آن سازگار نمی نماید.

مؤلف جز در مواردی اندک، در استناد به واقدی و راویانی مبهم چون ابوالقاسم، یا ابن مزاحم. چنان که خود یادآور شده و مصحح محترم نیز به آن اشاره کرده است، بیشترین بهره را از کتاب روضة الأحباب جمال الدین عطاءالله دشتکی شیرازی، گرفته است؛ علاوه بر این، در چندین جا از «سیر» کمال الدین حسین خوارزمی.به عنوان مأخذ مورد استفاده خود یاد کرده است که مصحح در فهرست کتاب های وارده در متن.

به توضیح آن پرداخته و در فهرست ها و تذکره ها نیز از سیره نویسی به این نام ذکری نیامده است و فقط از نام حسین خوارزمی، ملقب به کمال الدین مقتول (840ق) مشخص است که شارح قصیده برده و مثنوی مولوی به فارسی بوده است.

کوشش مصحح ارجمند در ضبط درست و دقیق اعراب کلمات آیات و احادیث و عبارات عربی و ارجاع به سوره ها و شماره آیات، بسیار ریزبینانه و عالمانه است؛ ازاین رو، شیوه تصحیح و عاری بودن کتاب از اغلاط چاپی درخور ستایش است. درعین حال، پیش از اشاره به مواردی اندک درباره متن یا تصحیح، یادآوری دو نکته ضروری می نماید: نخست اینکه ارجاعات در زیرنویس ها بیشتر به منابع امروزی است تا کهن؛ برای مثال در صفحات: 43، 135، 139، 163، 180، 193، 207، 228، 233، 236 و... ارجاع فقط به تاریخ پیامبر اسلام است و ارجاعات در زیرنویس های صفحات 43 و 57 به مروج الذهب مسعودی و تاریخ یعقوبی است که در فهرست منابع.به منابع تصحیح و مشخصات پیاپی آن اشاره ای نشده است. دوم آنکه رسم الخط صحیح «اب» در زبان فارسی، به صورت رفعی است که باید به صورت «ابو» نوشته شود؛ حال آنکه در جای جای متن اغلب به صورت «ابی» یا «ابا» نوشته شده است.

منابع مقاله

پیشگفتار و متن کتاب.

نورالله کسائی، نقد و معرفی کتاب: آثار احمدی در میزان نقد، پایگاه مجلات تخصصی نور، مجله: آینه میراث، تابستان 1377، شماره 1.

بخش معارف اسلامی، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، چاپ دوم، 1374ش، تهران.

کلمات کلیدی
پیامبر اکرم ( ص )  |  معرفی کتاب  | 
لینک کوتاه :