معرفی کتاب

مثلث ايمان‏

نویسنده : پسندیده‏، عباس ناشر : موسسه علمى فرهنگى دار الحديث‏ سال انتشار : 1390 مکان انتشار : قم تعداد بازدید : 122     تاریخ درج : 1396/09/22    

پس از پیروزی انقلاب اسلامی تا کنون، در باره امکان استفاده از متون دینی در مطالعات روان شناختی، سخنان فراوانی گفته شده که غالباً نیز نتیجه تعیین کننده ای نداشته است. از دیگر سو، مسئله تولید دانش و نظریه پردازی در علوم انسانی- که از سوی مقام معظّم رهبری، حضرت آیة الله خامنه ای (مدّ ظلّه العالی) مطرح شده-، گاه با تردیدهایی روبه رو می شود. ما بر این باوریم که بهترین پاسخ به این مسئله ها، ارائه پژوهش های دینی- روان شناختی است. از نمونه های موفّق این نوع پژوهش ها می توان به «الگوی نظری رابطه با خدا» اشاره کرد. از منظر روش شناسی، این الگو، بدون کپی برداری از نمونه های موجود در روان شناسی، مستقیماً از منابع اسلامی به دست آمده و بر اساس آموزه های اسلامی، طراحی شده است. در برخی پژوهش های دینی- روان شناختی، مشاهده می شود که یک نظریه یا الگوی روان شناختی، محور کار قرار گرفته و آیات و روایاتی در تأیید آن آورده می شوند و چنین نتیجه گرفته می شود که اسلام نیز این بحث را تأیید می کند. گاه ممکن است که در برخی بررسی ها، شواهد مخالفی از متون دینی نیز آورده شوند که در نوع خود، صحیح اند. امّا باید توجّه داشت که همه اینها در حوزه نقد و تطبیق قرار می گیرند. فراتر از همه اینها آن است که مسئله ای روان شناختی، موضوع پژوهش قرار گیرد و پاسخ آن کاملًا از متون دینی گرفته شود. البته این کار، نیازمند بررسی همه متون مربوط به موضوع و استفاده از روش فهم روان شناختی متون است.

در این پژوهش، نخست تصوّر می شد که میان نظریه دلبستگی به خدا و آموزه های اسلامی، هماهنگی فراوانی وجود دارد. لذا بنا بود که کاری تطبیقی میان این دو بخش صورت پذیرد. پس از شروع مطالعات اولیه، مشخص شد آنچه از متون دینی به دست می آید، چیزی متفاوت از نظریه دلبستگی به خداست. از این رو، مدیر پروژه، اعلام نمود که می توان الگوی رابطه با خداوند را به صورت مستقل، از متون، استخراج نمود که مسئولان «پژوهشکده علوم و معارف حدیث» نیز با این پیشنهاد، موافقت نمودند و پس از آماده شدن طرح، اجرای آن آغاز گشت. استخراج الگویی روان شناختی از متون دینی، نیازمند به کارگیری روش پیش رفته فهم روان شناختی متون است. این الگو، ترکیبی از چند مفهوم یا موضوع (مانند: محبّت، خوف، رجاء و. ..) است. هر کدام از این مفاهیم و موضوعات، خود دارای تعداد زیادی گزاره در قرآن و سنّت اند. آنچه پژوهشگر با آن رو به روست، تک گزاره های دینی در قالب آیه یا حدیث است که باید هر کدام را به تنهایی، بررسی کرده، اطلاعات لازم را استخراج نماید. در ادامه، تعریف مفاهیم مرتبط را به دست آوَرَد و در آخر، مناسبات آنها را با یکدیگر شناسایی نماید. این مرحله، از دشوارترین مراحل ساخت الگوست؛ چرا که شناسایی مفاهیم مرتبط و یافتن مناسبات میان آنها و چینش صحیح هر کدام در جای خود (آن گونه که مورد نظر دین است)، کاری دشوار و طاقت فرساست. این روند در این پژوهش، به خوبی انجام شده و سپس مراحل ساخت تست (آزمون) نیز طبق استانداردهای آن، صورت گرفت و اکنون نتیجه آن، رو به روی شماست.

لینک کوتاه :