معرفی کتاب

قرآن، كتاب اخلاق‏

نویسنده : سبحانى نیا، محمد تعداد صفحه : 287 ناشر : موسسه علمى فرهنگى دار الحديث مکان انتشار : قم تعداد بازدید : 144     تاریخ درج : 1396/09/22    

بخش بزرگی از آموزه های اسلامی، اعم از آیات قرآن کریم و احادیث معصومان (علیهم السلام)، به موضوع «اخلاق» اختصاص یافته است. فراوانی آموزه های اخلاقی در قرآن و حدیث و سیره، علاوه بر نمودار ساختن اهمّیت اخلاق در زندگی بشر، این حقیقت را که پیامبر ختمی مرتب (ص) فلسفه رسالتش را برای تمام کردن مکارم اخلاق دانسته، به عیان آشکار میسازد. از ویژگیهای اخلاق همین بس که فطرتهای سالم و سرشت های پاک را به سوی خود جذب میکند و به قوم و ملّت و مذهبی اختصاص ندارد. از این رو، خوشایند هر کسی است که در پی احیای ارزشهای اخلاقی باشد و برای نهادینه کردن آنها در وجود خویش و دیگران بکوشد.

قرآن کریم، بیش از نیمی از آیاتش به اخلاق و رفتارهای اخلاقی ارتباط دارد و راه چگونه زیستن را پیش روی بشر ترسیم کرده است. اهتمام قرآن کریم به اخلاق و به دنبال آن، توجّه پیشوایان دینی به آن، وظیفه سنگینی را بر دوش علمای دین نهاده است تا در راستای ادای دَین خود به این کتاب آسمانی و شکرگزاری از ارشاد و راه نماییهای گسترده آن بکوشند و ضمن تهذیب نفس و اخلاق خویش در ارشاد و اصلاح اخلاق افراد جامعه، از هیچ تلاشی فروگذار ننمایند.

کتاب حاضر، کوششی خُرد و ناچیز در شرح و بسط معارف اخلاقی این کتاب سترگ است که با بهره گیری از احادیث پیامبر (ص) و معارف اهل بیت (علیهم السلام) و نیز با استفاده از دیدگاههای مفسّران بزرگ به انجام رسیده است. در این اثر، آیات اخلاقی ثقل اکبر، با بهره گیری از بیانات ثقل اصغر، شرح شده است. گرچه گستردگی آیات اخلاقی، نگارنده را بر آن داشت هم از نظر موضوعی و هم در انتخاب آیات، گزینشی عمل کند و در گام نخست، با تقسیم ویژگیها و صفات اخلاقی به دو دسته فضایل و رذایل، ابتدا به بحث در باره برخی از مهم ترین فضایل اخلاقی بپردازد. فضایل اخلاقی نیز به دو نوع فضایل اخلاقی فردی و فضایل اخلاقی مربوط به رفتارهای اجتماعی تقسیم شده و از هر یک از این دو نوع، چند فضیلت مهم مورد بحث قرار گرفته است. استفاده از قلمی ساده و روان به قصد بهرهمندی عموم جامعه نیز از جمله رویکردهای نگارنده بوده است.

این گام نخست، در صورت یاری دو باره پروردگار متعال، با اثری دیگر که به بررسی رذایل اخلاقی با همین شیوه میپردازد، کاملتر خواهد شد. از این رو در نام گذاری آن، عنوان «قرآن، کتاب اخلاق» انتخاب شد. باشد که توفیق الهی یار شود و گام دوم در تکمیل آن نیز به انجام رسد! البته اقدام کاملتر، آن است که مجموعه فضایل و رذایل به بحث گذاشته شوند و دیدگاه های قرآن کریم استخراج گردند. 

پژوهش حاضر برخی از مهم ترین فضایل اخلاقی را از منظر قرآن کریم می کاود. در آغاز، مقصود از اخلاق، رابطه دین با اخلاق و نیز رابطه قرآن کریم با اخلاق، به اختصار بررسی می شود.

لینک کوتاه :