حدیث

يادآوري پيامبر صلي الله عليه و آله در باره دانش، خرد و

منبع : تحف العقول عن آل الرسول صلی ال، ج 2، ص 28 موضوع : علم و عقل و جهل قائل : پيامبر اکرم-صلی الله عليه و اله تعداد بازدید : 437     تاریخ درج : 1393/11/26    

تَعَلَّمُوا اَلْعِلْمَ فَإِنَّ تَعَلُّمَهُ حَسَنَةٌ وَ مُدَارَسَتَهُ تَسْبِيحٌ وَ اَلْبَحْثَ عَنْهُ جِهَادٌ وَ تَعْلِيمَهُ مَنْ لاَ يَعْلَمُهُ صَدَقَةٌ وَ بَذْلَهُ لِأَهْلِهِ قُرْبَةٌ لِأَنَّهُ مَعَالِمُ اَلْحَلاَلِ وَ اَلْحَرَامِ وَ سَالِكٌ بِطَالِبِهِ سُبُلَ اَلْجَنَّةِ وَ مُونِسٌ فِي اَلْوَحْدَةِ وَ صَاحِبٌ فِي اَلْغُرْبَةِ وَ دَلِيلٌ عَلَى اَلسَّرَّاءِ وَ سِلاَحٌ عَلَى اَلْأَعْدَاءِ وَ زَيْنُ اَلْأَخِلاَّءِ يَرْفَعُ اَللَّهُ بِهِ أَقْوَاماً يَجْعَلُهُمْ فِي اَلْخَيْرِ أَئِمَّةً يُقْتَدَى بِهِمْ تُرْمَقُ أَعْمَالُهُمْ وَ تُقْتَبَسُ آثَارُهُمْ وَ تَرْغَبُ اَلْمَلاَئِكَةُ فِي خَلَّتِهِمْ لِأَنَّ اَلْعِلْمَ حَيَاةُ اَلْقُلُوبِ وَ نُورُ اَلْأَبْصَارِ مِنَ اَلْعَمَى وَ قُوَّةُ اَلْأَبْدَانِ مِنَ اَلضَّعْفِ وَ يُنْزِلُ اَللَّهُ حَامِلَهُ مَنَازِلَ اَلْأَحِبَّاءِ وَ يَمْنَحُهُ مُجَالَسَةَ اَلْأَبْرَارِ فِي اَلدُّنْيَا وَ اَلْآخِرَةِ بِالْعِلْمِ يُطَاعُ اَللَّهُ وَ يُعْبَدُ وَ بِالْعِلْمِ يُعْرَفُ اَللَّهُ وَ يُوَحَّدُ وَ بِهِ تُوصَلُ اَلْأَرْحَامُ وَ يُعْرَفُ اَلْحَلاَلُ وَ اَلْحَرَامُ وَ اَلْعِلْمُ إِمَامُ اَلْعَقْلِ وَ اَلْعَقْلُ يُلْهِمُهُ اَللَّهُ اَلسُّعَدَاءَ وَ يَحْرِمُهُ اَلْأَشْقِيَاءَ وَ صِفَةُ اَلْعَاقِلِ أَنْ يَحْلُمَ عَمَّنْ جَهِلَ عَلَيْهِ وَ يَتَجَاوَزَ عَمَّنْ ظَلَمَهُ وَ يَتَوَاضَعَ لِمَنْ هُوَ دُونَهُ وَ يُسَابِقَ مَنْ فَوْقَهُ فِي طَلَبِ اَلْبِرِّ وَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَتَكَلَّمَ تَدَبَّرَ فَإِنْ كَانَ خَيْراً تَكَلَّمَ فَغَنِمَ وَ إِنْ كَانَ شَرّاً سَكَتَ فَسَلِمَ وَ إِذَا عَرَضَتْ لَهُ فِتْنَةٌ اِسْتَعْصَمَ بِاللَّهِ وَ أَمْسَكَ يَدَهُ وَ لِسَانَهُ وَ إِذَا رَأَى فَضِيلَةً اِنْتَهَزَ بِهَا لاَ يُفَارِقُهُ اَلْحَيَاءُ وَ لاَ يَبْدُو مِنْهُ اَلْحِرْصُ فَتِلْكَ عَشْرُ خِصَالٍ يُعْرَفُ بِهَا اَلْعَاقِلُ وَ صِفَةُ اَلْجَاهِلِ أَنْ يَظْلِمَ مَنْ خَالَطَهُ وَ يَتَعَدَّى عَلَى مَنْ هُوَ دُونَهُ وَ يَتَطَاوَلَ عَلَى مَنْ هُوَ فَوْقَهُ كَلاَمُهُ بِغَيْرِ تَدَبُّرٍ إِنْ تَكَلَّمَ أَثِمَ وَ إِنْ سَكَتَ سَهَا وَ إِنْ عَرَضَتْ لَهُ فِتْنَةٌ سَارَعَ إِلَيْهَا فَأَرْدَتْهُ وَ إِنْ رَأَى فَضِيلةً أَعْرَضَ وَ أَبْطَأَ عَنْهَا لاَ يَخَافُ ذُنُوبَهُ اَلْقَدِيمَةَ وَ لاَ يَرْتَدِعُ فِيمَا بَقِيَ مِنْ عُمُرِهِ مِنَ اَلذُّنُوبِ يَتَوَانَى عَنِ اَلْبِرِّ وَ يُبْطِئُ عَنْهُ غَيْرَ مُكْتَرِثٍ لِمَا فَاتَهُ مِنْ ذَلِكَ أَوْ ضَيَّعَهُ فَتِلْكَ عَشْرُ خِصَالٍ مِنْ صِفَةِ اَلْجَاهِلِ اَلَّذِي حُرِمَ اَلْعَقْلَ.

يادآوري پيامبر صلي الله عليه و آله در باره دانش، خرد و ناداني -پيامبر صلي الله عليه و آله فرمود: دانش آموزيد كه آموختنش كاري نيك است، گفتگو در باره آن تسبيح خداست، بحث و بررسي آن جهاد به شمار مي آيد، آموزشش به آن كس كه نمي داند صدقه محسوب مي شود، بذل و بخشش آن به اهلش سبب تقرب به خدا مي گردد؛زيرا دانش معيار شناسايي حلال و حرام است و دانشجو را به راه هاي بهشت مي كشاند و از هراس تنهايي مي رهاند و در غربت دمساز او مي گردد، دانش راهنماي امور پنهاني است، اسلحه اي است براي مقابله با دشمنان، زيوري است براي دوستان. خداوند به خاطر دانش، مردمي را سرافراز گرداند تا جايي كه آنان را در امور خير پيشواي ديگران سازد و از ايشان پيروي شود. و كارهايشان مورد توجه قرار گيرد و آثارشان قابل فراگيري گردد و فرشتگان شيفته دوستي آنانند؛زيرا دانش، احياگر دلها و روشنگر ديدگان از نابينايي است و سبب قدرت بدني از سستي و تنبلي مي شود و خداوند دارنده دانش را به مقام محبان مي رساند و همنشيني با نيكان را در دنيا و آخرت نصيبش گرداند. در سايه دانش، خدا را فرمان برند و پرستش نمايند و در سايه دانش، خداشناسي صورت پذيرد و به يگانگي شناخته شود و به وسيله دانش، صله رحم انجام گيرد و حلال و حرام شناسايي شود و دانش پيشواي عقل است. خداوند عقل را به نيك بختان دهد و از بدبختان دريغ نمايد. صفت خردمند اين است كه در برابر رفتار جاهلانه، بردباري پيشه سازد و از كسي كه به او ستم نموده درگذرد و نسبت به زيردست خويش فروتن باشد و بر بالادست خود در دست يافتن به كار نيك، سبقت گيرد. و هر گاه خواهد سخن گويد، تدبر مي نمايد، اگر خوب است بگويد و سود برد و اگر آن سخن، بد است خاموشي گزيند تا سالم بماند و چون با فتنه اي مواجه شود به خدا پناه برد و دست و زبانش را نگاه دارد و چون فضيلتي بيند آن را غنيمت شمارد، شرم و حيا از او جدا نشود و حرص و آزمندي از او بروز ننمايد؛پس اينها ده خصلت است كه خردمند به وسيله آنها شناخته مي شود. صفت نادان اين است كه با هر كس معاشرت نمايد به او ستم كند و بر آن كه زير دست اوست تجاوز نمايد و بر آن كه بالادست اوست گستاخي كند. گفتارش از روي فكر و انديشه نيست، چون سخن گويد گناهكار شود و چون خاموشي گزيند غافل گردد و اگر با فتنه اي مواجه شود به سويش مي شتابد و در دست آن هلاك مي گردد و چون فضيلتي بيند از آن رخ بتابد و كندي گيرد، از گناهان گذشته اش باكي ندارد و در باقي مانده عمرش دست از گناه برندارد. از كار نيك سستي نمايد و در انجام آن كند باشد، نسبت به آنچه از دست داده يا ضايع ساخته بي اعتناست؛پس اين ده صفت از صفات نادان است كه از عقل بي نصيب مي باشد.
کلمات کلیدی
خدا  |  صفت  |  دانش  |  پیامبر اکرم-صلی الله علیه و اله  | 
لینک کوتاه :