×

همت و کار مضاعف در سیره فرماندهان شهید (1)


تعداد بازدید : 938     تاریخ درج : 1392/06/27

شهید محمد بروجردی  

شخصیت بسیاری از فرماندهان شهید در کوره انقلاب اسلامی شکل گرفته، رشد و تکامل یافته است. شرایط دشوار و پیچیده قبل و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی می طلبید که همه یاران و حامیان خمینی کبیررحمة الله برای دست یافتن به پیروزی و انجام تکالیف، رسالت ها و مسئولیت های الهی خویش تلاش کنند تا بتوانند مسئولیت الهی خود را به نحو مناسب و مرضی خداوند سبحان به انجام رسانده، توطئه های گوناگون و متعدد دشمنان اسلام ناب محمدی صلی الله وعلیه وآله را خنثی کنند. انجام این مهم جز به اراده پولادین، همت مضاعف و تلاش پی گیر و بی وقفه و خالصانه آنان میسر نبود.

 انگیزه رسیدن به قرب و رضای الهی، موجب شد تا این بزرگ مردان عرصه مبازره و نیز جهاد با نفس برای رسیدن به آرمان های بلند دینی با شوق به تلاش طاقت فرسا بپردازند و با ایثار و از خود گذشتگی، جان خود را در طبق اخلاص گذارند. در نهایت به بالاترین رتبه معنوی و برترین درجه یعنی شهادت در راه خدا برسند.

 در سال »همت مضاعف و کار مضاعف« بررسی زندگی برخی از فرماندهان شهید دوران دفاع مقدس و توجه به سیره عملی آن بزرگان، نشان می دهد چه عواملی در زندگی این اسوه های ایثار و شهادت انگیزه تلاش بی وقفه و خالصانه این سرداران شاهد بوده است. بی شک، الگو گیری از بینش، نگرش و روش آنها در زندگی و در مبارزه هدف این نوشتار است.

 پس از ورود امام خمینی رحمة الله به وطن، به پیشنهاد شهیدان بهشتی و مطهری، گروه »توحیدی صف« که توسط شهید بروجردی و دوستانش از قبل تشکیل شده بود، مسئولیت حفاظت از امام را عهده دار می شوند.

 شهید محمد بروجردی مقدمات کار را مهیا نمود و با آماده سازی نیروهایش وارد عمل شد.

 پس از حوادث مهم در آغازین روزهای انقلاب اسلامی و ایجاد غائله کردستان و پیام امام خمینی رحمة الله مبتنی بر آزاد سازی پاوه، شهید محمد بروجردی وارد عرصه جهاد و خدمت به مردم کردستان شد. وی تنها راه نجات کردستان را ساماندهی نیرو از مردم کرد می دانست. بر این اساس پایه گذاری »پیش مرگان کرد مسلمان« را با تلاش های فراوان به اجرا در آورد و به تدریج حضور مردم کردستان را در دفاع از کشور گسترش داد و زمینه آزادسازی شهرهای کردستان را یکی پس از دیگری از لوث ضد انقلاب فراهم ساخت و این نبود جز به تلاش های بی وقفه و نیت پاک شهید بروجردی.

 با بررسی خاطرات این شهید بزرگوار، مشخص می شود که وی چگونه با رفتار مناسب خود به ایجاد انگیزه در نیروها برای تلاش بیشتر همت گمارد. آن کس که از نور حقیقت بهره برده است، می تواند بر دل آماده و مشتاق نور افشانی کند. شهید بروجردی، الگوی همت بود و همت آفرین؛ آرمان گرا بود و واقع بین؛

 1. قدردانی از نیروهای تحت امر و اخلاص در مدیریت: از طرف صدا و سیما آمده بودند و می خواستندبا شهید محمد بروجردی درباره عملیاتی که چند روز قبل انجام شده بود، مصاحبه کنند، اما وی از پدیرفتن آنان خودداری کرد. اصرار کردیم که زیاد وقت شما را نمی گیرند؛ می خواهند درباره عملیات دو سه روز پیش سؤال کنند، بعد هم چند دقیقه فیلمبرداری، ایشان زیر بار نرفت و اخم کرد، قیافه اش طوری بود که فهمیدم به هیچ وجه راضی به این کار نخواهد شد و اصرار بی نتیجه است.

 ناامید شده بودم و می خواستم از دفتر ایشان خارج شوم که فرمود:

 بگو بروند با آن بسیجی که خودش جنگیده است صحبت کنند، بروند با فرمانده گروهان، فرمانده تیپ که عمل کرده، صحبت کنند، از این ها سؤال کنند، اینها عمل کردند و زحمت کشیدند. ما »که کاری نکردیم« بعد هم سرش را انداخت پایین و مشغول کاری شد.

 یکی از شیوه های ایجاد انگیزه در کار، بها دادن به افراد و کارهای انجام شده توسط آنها است؛ چنانچه فردی تلاش مثبت و سازنده ای انجام داد که منجر به موفقیت سازمان یا به سر انجام رسیدن کاری شد، می بایست آن کار به نام خود آن نیرو ثبت شود تا فرد سهم خویش را در موفقیت سازمان ببیند؛ چنین رفتاری موجب می شود تا فرد، تلاش بیشتری در انجام کارهای بعدی داشته باشد.

 متأسفانه این توجیه در رفتار برخی مدیران سازمان ها رعایت نمی شود؛ بلکه مدیران و کارگزاران در برخی موارد بدون توجه به فعالیت های نیروهای تحت امر -که جنبه موفقیت آمیز و مثبت دارد - را به نام خود اعلام کرده، برای بهره وری در جهت ارتقای شأن یا درجه خود مورد استفاده قرار می دهد. در این گونه از برخورد نقش عاملان جلوه کمتری پیدا کرده یا فراموش می شود. این نوع موجب می شود افراد بی انگیزه شده، رفتار انفعالی در پیش گیرند و میل و رغبت آنان به کار کم شده، در موارد بعدی همکاری کمتری داشته باشند.

 استقامت تا تحقق اهداف

 یکی از مؤلفه های موفقیت در کار، افزون بر داشتن هدف، استقامت و پایداری در راه دست یافتن به آن است. مدیر و فرمانده لایق و کارآمد، باید بر اساس دانش و اطلاعات به گونه ای دقیق هدف گذاری کند و برای رسیدن به آن اهداف هم به تدابیر لازم بیندیشد و هم با استقامت و پایداری مشوق دیگران در مسیر دست یابی به اهداف مورد نظر باشد و این امر جز با باور عمیق به هدف ممکن نیست؛ زیرا ایمان داشتن به هدف - ایمانی که برگرفته از اعتقادات درست و عمل صالحانه است- و همت بلند داشتن موجب موفقیت در کار است.

 تقویت ایمان و صبر، رمز پایداری، جانفشانی و پیروزی است. در مورد پایمردی شهید بروجردی خاطرات زیبایی نقل شده است.

 خاطره اول

 در عملیات مطلع الفجر، ما و سایر فرماندهان ارتش و سپاه در ارتفاعات »تنگ کورک« مستقر بودیم. در آنجا هوا بسیار گرم بود و آب و امکانات نیز بسیار کم، به گونه ای که حتی آب برای وضو گرفتن نداشتیم. در چنین وضعیتی شهید بروجردی گفت: »تا هنگامی که دشمن قصد طمع به میهن ما را دارد، استراحت مفهومی ندارد.«

 خاطره دوم

 باشگاه افسران در سنندج به محاصره کامل ضد انقلابیون افتاده بود و حدود چهل روز بود که ما تحت فشار دشمن بودیم و آذوقه تمام شده بود؛ با این حال رزمندگان اسلام مقاومت می کردند. شهید محمد بروجردی در آن گیرو دار برای رهایی از چنگ دشمن تلاش های فراوانی انجام داد؛ بدین جهت یک بار با تعدادی از نیروها از خیابانی که پادگان، استانداری و باشگاه افسران را به هم وصل می کرد به شکستن محاصره دشمن پرداخت. بعد از مدت کوتاهی بازگشت؛ در حالی که خنده از لبانش محو نمی شد. من از ته دل خوشحال شدم و با خود گفتم که خدا را شکر که محاصره شکسته شد. گفتم خسته نباشید! بالاخره موفق شدید؟ گفت: »نه بابا، با این که زخمی و شهید هم دادیم؛ ولی نتوانستیم؛ اما ان شاء الله موفق می شویم.«

 روحیه والای شکست ناپذیری و استقامت او درکار باعث شد که بتواند با چند بار طرح ریزی و محک زدن توان و هوشیاری دشمن، بالاخره با یک طرح منسجم و حساب شده محاصره آنان را بشکند و جان نیروهای رزمنده در محاصره را نجات دهد.

 اخلاق حسنه و نیکو

 تواضع و خوش اخلاقی مدیر پر تلاش خود عنصری است که می تواتند شتاب کار و فعالیت نیروهای تحت امر را دو چندان سازد.

 شهید محمد بروجردی در تمامی مراحل خدمت و کار، مزین و آراسته به اخلاق حسنه و نیکویی بود که ناشی از ایمان عمیق او به خدا، طهارت نفس و وارستگی اش از دنیا بود. از ویژگی های بارز این شهید بزرگوار، تکریم واقعی نسبت به دیگران و رعایت حق الناس در عین جدیت در حفظ بیت المال بود.

 هنگامی که شهید بروجردی فرمانده عملیاتی سپاه در منطقه غرب کشور بود، تصمیم می گیرد برای جابجایی مردم سنندج که از ظلم ضد انقلاب به ستوه آمده بودند، انباری را تخلیه و مردم را در آنجا سکنی دهد. خود به محل اسکان رفته و از نگهبان می خواهد که اجازه دهد تا آنجا تخلیه شود. نگهبان مقاومت می کند و می گوید: من فقط از فرمانده ام دستور می گیرم، نه از شما و امثال این حرف ها عصبانی می شود. پرخاش می کند و سیلی به شهید بروجردی می زند؛ اما عکس العمل وی دیدنی بود؛ ابتدا اطرافیانش را آرام کرد و بعد آرام در گوشه ای قدم زد تا بتواند بر نفس خود غلبه کند و پس از مدتی به سوی نگهبان می رود، نگهبان بسیار مضطرب و نگران بود. شهید بروجردی به او دلداری می دهد و او را مورد عفو و بخشش قرار داده، برایش برگه مرخصی پر می کند و او را به دلیل خستگی به استراحت می فرستد.

 ویژگی های شهید بروجردی در ارتباط با همت و کار مضاعف

 - او خدمت و کار را بی وقفه و شبانه روزی انجام می داد.

 - تفاوتی بین خدمات و کاری را که می توانست انجام دهد نمی گذاشت، نگهبانی باشد یا فرماندهی؛ رانندگی باشد یا سخنرانی؛ هدایت فکری مردم باشد یا جنگیدن در مقابل ضد انقلاب؛ آموزش دادن نیرو باشد یا شنیدن درد دل مردم و همرزمان.

 - او مدیری بود که در صحنه عمل حضور مستقیم داشت.

 - نفوذ کلام او در کار و خدمت معجزه می کرد و این نبود جز اینکه گفتار و رضای او برای خدا بود و برای خود هیچ کیسه ای ندوخته بود.

 - او در کار و خدمت هرگز دوست نداشت مطرح شود، به همین دلیل خود را از دوربین و فیلمبرداری دور نگه می داشت.

 - درانجام کار با هیچ کس تعارف نداشت و صراحت بیان او ثابت می کرد که بسیار جدی عمل می کند، نه از کسی واهمه ای داشت و نه با کسی رودربایستی.

 - در راه کار و خدمت به کشور، نسبت به بیت المال و حق الناس، بسیار جدی و حساس بود که خدای ناکرده حقوقی تضیع نشود و مدیون نباشد.

 - تهذیب نفس، عبادات خالصانه و راز و نیاز را جان مایه کار و خدمت می دانست.

 - خستگی ناپذیری و تلاش در خدمت و کار از او شخصیتی شایسته ساخته بود که هرکس با او آشنا می شد، او را می پذیرفت.

 - در کار، همیشه به امکانان کم قانع بود و زاهدانه زندگی می کرد؛ کم مصرف می کرد، ساده لباس می پوشید و حتی الامکان از بیت المال استفاده شخصی نمی کرد.

 - شعارهای شهید بروجردی این بود که همیشه به یکدیگر راست بگویید، غیبت همدیگر نکنید، احترام را نگه دارید و در راه خدمت، کمک کار هم باشید و در گفتار و رفتار، رعایت حدود شرعی را یادآور می شد.

 نتیجه گیری

 بسیاری از انقلابیون متعهد و پیرو خط امام خمینی رحمة الله تنها با انگیره های الهی، به کار، خدمت و تلاش شبانه روزی پرداختند. اینان کسانی بودند که با خودسازی از نفسانیات گذشته، تسلیم زرق و برق دنیا نشدند و به دنبال خود برتری، امتیاز خواهی نبوده، با وارستگی قابل تحسینی به تکالیف و وظایف الهی پرداختند.

 وقتی نیروهای تحت امر چنین فرماندهانی می دیدند که فرمانده آنان از همه بیشتر به کار و تلاش صادقانه و خالصانه همت گمارده است و از همه کمتر استراحت دارد، بین مکان و غذا و سایر امتیازات مادی و ظاهری تفاوتی وجود ندارد، بلکه گاهی کمتر از دیگران از برخورداری ها، بهره مند است، شیفته اخلاق و منش فداکارانه آنان شده، آنها را الگوی خود می دانستند. به همین دلیل شرم داشتند از کار واگذار شده، شانه خالی کنند، بلکه بر خود تکلیف می دانستند پا به پای او کار و تلاش کنند. افزون بر این، اطاعت پذیری از چنین فرماندهانی را با توجه به شخصیت الهی و معنوی آنها، بر خود فرض و افتخار می دانستند. این، رمز اصلی و اساسی کار مضاعف و همت مضاعف در بین رزمندگان و فرماندهان متعهد و انقلابی دوران طلایی دفاع مقدس بود.

 شهید بروجردی فرماندهی عامل، آگاه و متعهد به اسلام بود که توانست با فرماندهی بر قلوب نیروهایش، سخت ترین کارها را در شرایط پیچیده و بحران های جنگ به نحو مناسب به انجام رساند.

 منابع:

 1. هفته نامه صبح صادق، ش 132.

 2. دکتر منصوری لاریجانی، اسماعل، آشنایی با دفاع مقدس، ص 386.

 3. خلجی، علی، فرماندهان جوان، ص 105.

کلمات کلیدی
همت  |  همت مضاعف و کار مضاعف  |  شهید محمد بروجردی  |  همت و کار مضاعف  |  کار مضاعف در سیره فرمانده  |  شهید محمد بروجردی مقدمات کار  |  سیره فرمانده شهید  | 
لینک کوتاه :