علما و مفاخر  /  علما و بزرگان دینی  /  قرن چهاردهم

محمد جواد بلاغی

محمدجواد بَلاغی نجفی (۱۲۸۲-۱۳۵۲ق) از عالمان شیعه که آثار متعددی با هدف دفاع از اسلام و تشیع در برابر یهودیان، مسیحیان، بهائیان و وهابیان نگاشت و آثاری نیز درباره تفسیر قرآن و فقه نوشت. بلاغی نزد میرزا محمدتقی شیرازی و آخوند خراسانی شاگردی کرد. بلاغی را پایه گذار علم کلام نوین در نجف دانسته اند. سید محمدهادی میلانی و برخی دیگر از مراجع نجف و قم از جمله سید ابوالقاسم خوئی از شاگردان مکتب کلامی او معرفی شده اند. بلاغی به زبان فارسی، عربی، انگلیسی و عبری آشنایی داشته است. وی علاوه بر فعالیت علمی، در مبارزات استقلال طلبانه مردم عراق در برابر انگلستان نیز مشارکت داشته است. آلاء الرحمن فی تفسیر القرآن، التوحید و التثلیث و انوار الهدی از جمله تالیفات او است.

تعداد بازدید : 6899     تاریخ درج : 1387/07/18    

فقیه و اصولی بزرگ و مصلح سترگ علامه شیخ محمد جواد بلاغی نجفی یکی از چهره های نامدار و ماندگار حوزه علمیه نجف اشرف و از مفاخر جهان اسلام و تشیع به شمار می آید.

ایشان در خاندان بزرگ و معروف بلاغیون که در علم و ادب، فقاهت و فضیلت شهره بودند، پا به عرصه وجود نهاد. پس از طی دوران کودکی و آموزه های لازم ابتدایی به فراگیری علوم مقدماتی پرداخت و از محضر اساتید وارسته نجف سالیانی چند استفاده برد.

اشتیاقش به علم آموزی باعث شد تا در سال 1306 قمری جهت درک محضر فحول علما و اساتید شهر کاظمین، زادگاهش را ترک کند و مدت شش سال در مکتب کاظمین زانوی ادب زند و بهره های علمی، اخلاقی فراوانی کسب نماید.

بلاغی در مراجعت مجدد به نجف اشرف سنواتی چند تحصیلات و تحقیقات علمی اش را پی گرفت تا این که در سال 1326 قمری شهرت و آوازه علمی مرجع و فقیه مجاهد و رهبر انقلابی عراق، حضرت آیت اللّه العظمی میرزا محمدتقی شیرازی، بلاغی را مهاجر و مسافر سامرا ساخت.

ایشان مدت ده سال بر سفره علمی و اخلاقی این مجتهد بزرگ و بیدار جهان اسلام مهمان شد و روح و جانش را طراوت بخشید. این فقیه وارسته پس از درک محضر اساتید بزرگ و کسب درجه عالی اجتهاد و اجازات نقل حدیث، به تحقیق و تدریس در حوزه علمیه نجف پرداخت.

در محفل درس این فقیه عالی مقام شاگردانی تربیت یافتند که هر یک اختر فروزانی در آسمان علم و ایمان و منشا› خدمات بزرگی در اقصی نقاط جهان گشتند. او فقیهی بصیر، مفسری خبیر، متکلمی کم نظیر و نویسنده ای توانا، متعهد و نوآور بود که دمی از تحقیق و نگارش و مبارزه با انحرافات نیاسود.

عالم وارسته مرحوم سید محسن امین عاملی در توصیف آن آیت الهی می نویسد: وی عالمی فاضل، ادیبی شاعر، خوش برخورد و نیکو معاشرت و سخی النفس بود. عمرش را در طلب علم، تا›لیف، تصنیف و پاسخ به اشکالات دیگران به سر آورد. مرحوم شیخ آقا بزرگ تهرانی نیز می نویسد: او از مشاهیر عالمان شیعه، علامه ای جلیل، مجاهدی بزرگ، مؤلفی آگاه و پرکار می باشد.

این عالم جلیل القدر یکی از آگاه مردان و فرزانگانی است که لحظات عمر مبارکش را وقف خدمت حق و حقیقت نمود. او در برابر تبلیغات مسیحیت ایستاد و در مقابل تهاجم فرهنگی غرب علیه اسلام، مردانه به پاخاست و عظمت و شکوه خیره کننده اسلام را بر همه آیین ها ثابت نمود.

علامه بلاغی سربازی آماده و مجهز به سلاح روز بود. زمانی که دشمنان قسم خورده اسلام برای متزلزل کردن ارکان دین اسلام با تمام امکانات روز، اعم از کتاب، جزوه، نشریه و روزنامه با زبان های مختلف عربی، انگلیسی، فارسی و عبری هجوم آورده بودند، مرحوم بلاغی نیز با زبان های انگلیسی، عربی، فارسی و عبری، بسیار متین و منطقی به پاسخ گویی پرداخت.

این عالم آگاه در آن روزگار که گروهی یهودی در شهرهای مختلف عراق به صورت دوره گرد اجناسی از قبیل پارچه و غیره را در کوچه و بازار می فروختند، از فرصت استفاده نمود و زبان عبری را از آنها فراگرفت. گاه شیرینی و شکلات می خرید و به بچه های یهودی می داد و از آنها چیزی می آموخت. آیت اللّه العظمی مرعشی نجفی قدس سره می فرمودند: بارها وی را مشاهده نمودم در حالی که تورات را در نهایت سلامت و روانی به عبری قرائت می نمود، به طوری که خاخام یهودی به فضلش و احاطه وی به دقایق زبان عبری اقرار می کرد.

علامه بلاغی علاوه بر حضور مستمر در جبهه فرهنگی، افتخار حضور در جبهه نظامی و پیکار با انگلیسی های متجاوز را نیز در سال 1336 قمری به دست آورد.

این فقیه و مصلح سترگ از خصوصیات اخلاقی والایی برخوردار بود. با خلوص مثال زدنی، جز حق به چیزی نمی اندیشید. تعدادی از کتاب هایش را بدون ذکر نامش به چاپ رساند و در پاسخ به سئوالی در مورد دلیل این اقدامش می گفت: انی لا اقصد الا الدفاع من الحق لا فرق عندی بین ان یکون باسمی او اسم غیری. من جز دفاع از حق، انگیزه ای نداشته ام و فرقی نیست به نام من باشد یا نام دیگری. زهد و پارسایی اش تداعی بخش جلوه هایی از زندگانی مولایش حضرت امیرالمومنین علی علیه السلام بود. اتاق کوچکی داشت و در آن جز حصیر و گلیمی که بر آن می نشست چیز دیگری دیده نمی شد.

در زمستان وسیله گرم کننده و در تابستان وسیله خنک کننده نداشت. هنگامی که بیمار می شد، اصلا پولی برای درمان نداشت. آیت اللّه العظمی مرعشی نجفی قدس سره می فرمودند: روزی بر وی وارد شدم، او را در حال بیماری شدیدی مشاهده کردم، در حالی که پولی برای درمان در بساط او یافت نمی شد. من و آقایان خویی و میلانی پولی بر روی هم نهاده و او را به دکتر رساندیم.

با این که عظمت نامش لرزه بر اندام معاندین و مخالفین می افکند و آثارش شهرت جهانی یافته بود، اما برای چاپ کتاب هایش پولی نداشت! چنانچه برای چاپ کتاب الهدی که در رسوایی خدعه ها و توطئه های مبلغان مسیحی نوشته بود، پولی نداشت; به ناچار وسایل زندگی اش را به قیمت ارزان فروخت و کتاب را به چاپخانه فرستاد.

علامه بلاغی برحسب اقتضا و نیاز جهان اسلام، تألیفات نو و ارزنده ای در رشته های مختلف علوم اسلامی از خود به یادگار گذاشت که حاکی از ژرف نگری و احساس تعهد و مسئولیت وی و بیان گر عمق دانش و فکر عالی این فقیه اندیشمند است.

سرانجام مردی که عمری برای رضای حق قدم و قلم زد، در شامگاه بیست و دوم شعبان 1352 قمری ندای روح بخش ارجعی.. . را لبیک گفت و مرغ جانش به سرای ابدی پرکشید و حوزه های علمیه را غرق عزا و ماتم کرد. پیکر پاکش پس از تشییع باشکوه در صحن غربی حرم ملکوتی حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام به خاک سپرده شد.

روحش بی منتهای حق ارزانی روح پاکش باد

کلمات کلیدی
زهد  |  جهاد  |  زندگینامه  |  تحصیلات  |  شعر و ادب  |  علامه بلاغی  |  شیخ محمد جواد بلاغی  |  استادان  |  سیره عملی  |  شاگردان  |  رحلت  |  بیدارگری  |  گمنامی  |  استعمار انگلیس  |  تولد  |  آثار و تألیفات  |  تسلط به زبانهای مختلف  |  استقلال عراق  |  یا تریب الخد فی رمض الطفوف  | 
لینک کوتاه :