علما و مفاخر  /  علما و بزرگان دینی  /  قرن چهاردهم

سید محمد حجت کوه کمره ای

سید محمد حُجَّت کوه‌کمَری (۱۳۱۰- ۱۳۷۲ق)، فقیه، رجالی و مرجع تقلید شیعی است. وی نزد اساتید فقه و اصول همانند سید ابوالحسن اصفهانی، عبدالکریم حائری، میرزا محمدحسین نائینی و آقا ضیاء عراقی،سید محمدکاظم طباطبائی یزدی شاگردی کرد. پس از درگذشت آیت الله حائری از مراجع ثلاث شد و به اداره حوزه علمیه قم پرداخت. مدرسه حجتیه در شهر قم از آثار به جای مانده از دوران مرجعیت او است که در آن زمان بی‌نظیر بوده است. مرتضی حائری یزدی داماد ایشان بود.

تعداد بازدید : 7284     تاریخ درج : 1388/09/25    

مرحوم آیت الله حجت، در ماه شعبان 1310 هجری قمری در شهر تبریز در خانواده ای مشهور به علم و فضل دیده بدنیا گشود. مقدمات، فنون ادبیه و علوم متداوله را نزد علمای آن شهر و مخصوصا پدر عالم و وارسته اش(که از علمای بزرگ تبریز بود) فرا گرفت و در سال 1330 در حالی که بیش از 20 سال نداشت برای تکمیل معلومات رهسپار نجف اشرف گردید و فقه را از محضر مرحوم آیت الله سید محمّد کاظم یزدی، و از محضر مرحوم آیت الله سیّد ابو تراب خوانساری، رجال و حدیث را استفاده کرد و در درس آیات عظام همچون مرحوم شریعت اصفهانی(شیخ الشریعة) و مرحوم میرزای نائینی و مرحوم سیّد محمد فیروز آبادی و مرحوم آقا ضیاء الدین عراقی و مرحوم شیخ علی قوچانی و مرحوم شیخ علی گنابادی شرکت نموده و در اندک مدتی به درجه عالیه اجتهاد نائل گردید. متأسفانه درا ین اثناء بیمار شد و بر حسب توصیه پدر بزرگوار خود ناچار به ترک نجف گردیده، و در سال 1335 به تبریز مراجعت نمود و بعد از وفات استادین معظمین خود(مرحوم سیّد محمد کاظم یزدی و شریعت اصفهانی) مجددا به حوزه علمیّه نجف بازگشت و در درس اکابر وقت حاضر گردید و لکن دیگر بار بر اثر اختلال وضع مزاجی ناچار به ترک نجف اشرف شد.

بعد از آنکه معالجات مکرر، بهبودی کامل مشار الیه را تضمین نکرد به ایران آمد و در سال 1349 رسما در قم رحل اقامت افکند و ضمن حضور احترامی در درس مرحوم آیة الله العظمی حاج شیخ عبد الکریم حائری مؤسس حوزۀ علمیه قم به تدریس فقه و اصول نهائی پرداخت و شاگردان بسیاری تربیت نمود، و مورد عنایت خاص معظم له قرار گرفت تا آنجا که محل نماز جماعت خود(صحن مطهر حضرت معصومع سلام الله علیها، مسجد بالاسر) بدو واگذار کرده و به هنگام وفات، معظم له را یکی از دو وصی خویش قرار داد.

مرحوم آیة الله حجت، از حضرات آیات عظام: مرحوم شیخ فتح الله شریعت اصفهانی (در گذشته سال 1339) و حاج میرزا حسین نائینی(متوفای 1355) و آقا ضیاء الدین عراقی (درگذشتۀ سنه 1361) و سیّد محمّد فیروز آبادی(متوفای 1345) و. . . . . ، اجازه فتوا و اجتهاد داشته و از مرحوم شیخ الشریعة و سید حسن صدر و شیخ عبد الله مامقانی (متوفای 1351) و سید ابو تراب خوانساری (درگذشته 1346) و شیخ محمد باقر بیرجندی (متوفای 1352 ) و والد خود(متوفای 1360) ، اجازه نقل روایت داشته اند.

اسامی تعداد زیادی از شاگردان معظم له را نویسنده کتاب «آثار الحجة»(که در جلد اول آن تفصیلا به شرح حال ایشان پرداخته) آورده است که برخی از آنها از علماء و دانشمندان بزرگ و مفاخر زمان اخیر بوده اند که از جمله آنهاست مرحوم آیت الله حاج سید محمد محقق داماد استاد بزرگ حوزه علمیه قم و مفسر بزرگ و حکیم الهی، مرحوم استاد علامه طباطبائی. [1]

از تقریرات درس آن مرحوم«کتاب البیع» مشتمل بر دو جلد، جلد اول بقلم استاد حاج شیخ ابو طالب تجلیل و جلد دوم بقلم مرحوم حاج شیخ یحیی فاضل همدانی در سال 1373 هجری قمری چاپ و منتشر شده است.

در آخرین روز بیماری خود برای شکستن مهر خویش استخاره کرد، آیه «له دعوة الحق»[2] او را به لقاء الله بشارت داد، چناچه بر روی سنگ قبر ایشان چنین حک شده است:

«و بعد ما استخار بکلام الحق فی کسر خاتمه و اجیب بقوله تعالی «له دعوة الحق» امر به ثم تناول التربة الحسینیة و قال: آخر زادی من الدنیا التربة، فلبی دعوته زوال یوم الأثنین ثالث جمادی الاولی من سنة 1372».

در همین رابطه است بیت زیر که یکی از ارادتمندان به آن مرحوم گفته است:

ز خاک کربلا می خورد و می گفت

همین باشد ز دنیا (آخرین زاد)

به این ترتیب در تاریخ مذکور، در سن 62 سالگی به لقاء الله شتافت. و با ارتحالش جهان علم و فضیلت داغدار شد بطوری که مرحوم آیت الله بروجردی وقتی از این جریان اطلاع حاصل کرد فرمود: کمرم شکست.

به مجرد انتشار خبر رحلت این مجسمه تقوا و دانش در بسیاری از شهرستانها تعطیل عمومی اعلام شد و پیگر مطهر این عالم بزرگ بعد از تشییع بی سابقه و نماز حضرت آیت الله بروجردی(ره) بر آن، در مدرسه حجتیه مدفون گردید.

پی نوشت ها:

[1] خود استاد علامه طباطبائی در زندگینامه ای که به قلم خود نوشته اند،مرقوم فرمودند که:کلیات علم رجال را از آیة الله حجت فرا گرفته اند.

[2] سورۀ رعد، آیۀ 14.

کلمات کلیدی
سید محمد حجت کوه‌کمری  |  مرجعیت  |  زندگینامه  |  تحصیلات  |  نسخ خطی  |  استادان  |  ولادت  |  شاگردان  |  رحلت  |  مدرسه حجتیه  |  آیة الله حجت  |  آثار و تألیفات  |  ویژگی های اخلاقی  |  خدمات اجتماعی  |  تحصیل در حوزه نجف  |  مشایخ اجازه  |  اداره حوزه علمیه  |  مطالعه مداوم  |  مبارزه بر علیه بی حجابی  | 
لینک کوتاه :