علما و مفاخر  /  علما و بزرگان دینی  /  قرن چهارم  /  احمد بن اسماعیل بن عبدالله بجلی سمکه قمی

علوم اسلامی در قرن سوم و چهارم هجری


تعداد بازدید : 44     تاریخ درج : 1390/10/05    

قرون[1] سوم و چهارم هجری قمری از دوره هایی است که علوم مختلف اسلامی مانند ادبیات عرب، فقه، حدیث، رجال، تفسیر، تاریخ، ریاضی، نجوم، طب و... رشد و توسعه بسیار یافت و بزرگان و اندیشمندانی ژرف نگر در این دوره پرورش یافتند. اهمیّت این دو قرن از آن رو است که از سویی، به صدر اسلام و عصر امامان شیعه و خلفایِ هم زمان با آن بزرگواران نزدیک تر و از سوی دیگر، تولید علم و اندیشه در این زمان، نقش به سزایی در شکوفایی، ترقّی و پیشرفت اسلام در سراسر کره زمین در زمان های بعد داشته است. ایران از جمله کشورهایی است که قبل از نیمه قرن اول هجری به اسلام گرایش پیدا نمود. دانشورانی که از این سرزمین برخاسته اند (باپذیرش اسلام به وسیله پدرانشان)، در همه رشته های علوم اسلامی پیشتاز بودند. عنایات ائمه(ع) و وجود بزرگان و امامزادگان در بیشتر شهرهای کشور ما خصوصاً وجود افتخارآمیز حضرت امام رضا(ع)، حضرت فاطمه معصومه دختر امام موسی بن جعفر(ع) و حضرت عبدالعظیم حسنی(ع)، مردم را علاقه مند به اسلام و معارف بلند آن نمود و بدین جهت، آموختن زبان و ادبیات عربی برای بهتر فهمیدن اسلام و معارف آن لازم و ضروری شمرده می شد. در این دوره تأثیر زبان عربی بر فرهنگ و لغت پارسی بسیار بود و کثر اندیشمندان و دانشوران پارسی گوی آثاری به نظم و نثر عربی انتشار دادند که این روش تاکنون ادامه داشته است. هرچند در بیشتر شهرها دانشمندان بزرگی می زیستند، در این میان شهر قم به علت وجود قبر حضرت معصومه(س) و عنایات اهل بیت(ع) به محل امنی برای شیعه تبدیل شده و به حرم اهل بیت مشهور گشته بود. در تاریخ اسلام، همواره این شهر مهد تشیّع راستین بوده و به همین دلیل با حکومت های جور و ستم پیشه همکاری و همراهی ننموده است. این ویژگی ها موجب شد تا این شهر خاستگاه عالمان علوم اسلامی خصوصاً علوم مربوط به اهل بیت(ع) گردد. درخشش هرکدام از اختران آسمان علم و ادب این شهر چنان است که هر پژوهشگر مسائل اسلامی را وامی دارد که به نظاره آنها بنشیند. یکی از این ستارگان احمد بن اسماعیل سمکه قمی است.

پی نوشت:

[1] جامع الرّواة، ج 1، ص 42 - 43.

لینک کوتاه :