علما و مفاخر  /  علما و بزرگان دینی  /  قرن سوم  /  حسن بن خُرّزاذ قمّی

موقعیّت والا


تعداد بازدید : 54     تاریخ درج : 1390/10/05    

این محدّث گرانقدر، که در طول زمان، با معارف ناب مکتب اهل بیت(ع) بیشتر آشنا شد، در پرتو دریافت روایات امامان شیعه، راه روشن آینده خود را انتخاب نمود. او چنان رشد کرد که نامش به عنوان چهره ای ماندگار در تاریخ ثبت شد.

نجاشی او را چنین توصیف می کند:

«حسن بن خُرّزاذ قمّی، یکی از راویانی است که بسیار روایت نقل کرده است؛ گرچه گفته شده که در فرجام عمر، دچار تفکر غلوآمیز شده است.[1]

شیخ طوسی در اثر رجالی خود، در دو مورد از او یاد نموده و او را به عنوان یکی از راویان شیعی، محسوب کرده است.[2]

علامه حلّی، میرداماد و دیگران به نقل سخن نجاشی بسنده کرده اند.[3]

علامه شوشتری در قاموس الرجال، از شخصیت او تجلیل نموده و صاحب کتاب گرانقدر الجامع فی الرجال در منزلت او می نویسد:

او یکی از بزرگان محدّثان شیعی و اخبارش در نهایت خوبی و درستی است.[4]

استاد جعفر سبحانی نیز این راوی را در گروه راویان فقیه شیعه به شمار آورده است.[5]

فرجام سخن اینکه: محققّ نامور، علامه مامقانی، در این راستا چنین می نگارد:

در پیرامون شخصیت این راوی، هم ستایش نقل شده و هم انتقاد؛ اما آنچه نمودار ستایش است، دو جهت است:

1- او کثیرالروایه است.

2- محمد بن حسن بن ولید قمی و شاگرد برجسته اش، شیخ صدوق، این محدّث را از سلسله راویانی که از محمد بن احمد بن یحیی استثنا نکرده اند، چون این دو، راویانی را که از محمد بن احمد روایت کرده اند، قبول نداشته اند، از گروه راویان او، جدا می کردند.

در حالی که درباره حسن بن خرّزاذ، چنین روشی را اعمال نکرده اند و این نشان بزرگی این محدّث قمی است.

اما انتقادی که از او شده، سخن نجاشی است که گفته: گویا او در آخر عمر دچار غلوّ شده است.

پس مامقانی در مقام دفاع برآمده می گوید:

اینکه گفته شده او اهل غلوّ است، اولاً این را نجاشی به عنوان اعتقاد و باور خود نقل نکرده؛ بلکه گفته: گفته شده است که او چنین گرایشی پیدا کرده، ثانیاً آن درجات و مقامات و فضائلی که در روزگاران اخیر، عالمان شیعی و مردم شیعه، جزء ضروریات مذهب شیعه می دانند، در نزد گروهی از دانشمندان پیشین به عنوان تفکر غلوآمیز، مورد انکار و رد قرار می گرفت که اگر احیاناً، عالمی سهو و اشتباه را از پیامبر و امامان: به دور می دانست بلافاصله او را متهمّ به غلو می کردند. بنابراین این نقد، بی مورد است.

به هرحال از آنچه گفته شد، می توان چنین برداشت کرد که حسن بن خرزاد، محدّثی والامقام و ارزشمند و نیکوسرشت است.[6]

پی نوشت ها:

[1] رجال نجاشی، ص 33، (کان کثیرالروایة و قیل انّه غلانی آخر عمره).

[2] رجال شیخ طوسی، ص 413 و 463.

[3] خلاصة الاقوال، ص 214؛ حاشیه رجال کشی، ج 1، ص 54.

[4] قاموس الرجال، ج 3، ص 229.

[5] الجامع فی الرجال، ص 490.

[6] طبقات الفقهاء، ج 3، ص 182، (شرح حالش در مجموعه ستارگان آمده است).

لینک کوتاه :