علما و مفاخر  /  علما و بزرگان دینی  /  قرن سوم  /  قاسم بن حسن بن علی بن یقطین

از منظر رجال شناسان


تعداد بازدید : 98     تاریخ درج : 1390/10/06    

در کتاب های رجالی به جز قاسم بن حسن بن یقطین، شخص دیگری به نام قاسم بن حسن شعرانی یقطینی قمی نیز وجود دارد. این قاسم، شاگرد علی بن حسکه و هردو از غلات بودند و در مورد امام هادی(ع) افراط می کردند.[1] از این رو، برخی از ارباب رجال، این دو شخصیت را یکی دانسته و قاسم بن یقطین را به غلوّ متهم کرده اند.[2] علامه حلی، به نقل از ابن غضائری و او به نقل از عالمان قمی می گوید: قاسم در مذهب خود افراط می کرد؛ ولی جنبه های مثبت او بر افراطش غلبه داشت.

علامه با استناد به این گفته، معتقد است که نظر عالمان قم، ثابت می کند که غلوّ چندانی نداشته، بلکه از این عقیده بازگشته است.[3] در مقابل، عده ای همچون علامه تستری در قاموس الرجال در اتحاد این دو، تردید کرده اند[4]؛ بنابراین غالی بودن قاسم قطعی نیست. بالاتر آنکه نجاشی که خود از پیشگامان جرح و تعدیل رجال است، به غالی بودن قاسم اشاره نکرده و خودش او را تضعیف نمی کند؛ بلکه ضعف وی را به حسن بن محمد بن ولید استناد می دهد.[5] به همین لحاظ علامه مامقانی معتقد است که نجاشی در تضعیف قاسم، توقف کرده است. بنابراین درباره قاسم، نه مدحی وارد شده و نه وثاقتش ثابت شده است. در نتیجه بر پایه قواعد رجالی، باید او را در ردیف محدّثان «حسن» به شمار آورد نه ضعیف.[6]

پی نوشت ها:

[1] اختیار معرفةالرجال، همان، ص 516، 518، ص 21 و 555.

[2] رجال طوسی، همان، ص 390.

[3] خلاصةالاقوال فی معرفة الرجال، علامه حلی، تحقیق: جواد قیومی، قم، مؤسسه نشر الفقاهة، چ اول 1417 ق، ص 389.

[4] قاموس الرجال، همان، ج 7، ص 357.

[5] رجال نجاشی، همان.

[6] تنقیح المقال، مامقانی، ج 2، ص 19، ابواب الفاء.

لینک کوتاه :