علما و مفاخر  /  علما و بزرگان دینی  /  قرن چهاردهم  /  محمدتقی بروجردی

پی نوشت

تعداد بازدید : 78     تاریخ درج : 1390/10/06    

1 - بروجرد، یكی از مهم ترین شهرهای استان لرستان است؛ شهری با آب و هوای خوش، بهاری سرشار از شكوفه و شقایق و زمستانی به سردی برف های روستایمان، كوه گران پیكر «گرین»؛ كه با 2642 كیلومتر مربع مساحت، و 1600 متر ارتفاع از سطح دریا، در دشت حاصل خیز «سیلاخور»، گسترده ترین دشت استان لرستان قرار دارد این شهر كوهستانی، از شمال به شهر ملایر؛ از جنوب شرقی به شهر درود؛ از جنوب غربی و مغرب به خرّم آباد؛ و از شرق به شهرستان ارك محدود شده و در 33 درجه و 54 دقیقه عرض شمالی و 48 درجه و 45 دقیقه طول شرقی قرار دارد .

(برگرفته از سیمای بروجرد، یدالله گودرزی، مؤسسه فرهنگی همسایه، چاپ اول، پاییز 1376، ص 1، با تصرّف و تلخیص) رك: فرهنگ فارسی، دكترمحمدمعین،ج 5،ص 262،چاپ هفتم،1364 .

چاپ اوّل: 1345، در این مأخذ، گوه گرین، (كوه گرو) با ارتفاع 4200 متر ذكر شده است .

2 - حاج عبدالكریم، به غیر از شیخ محمد تقی، سه پسر دیگر نیز داشت 1 آقا غلامرضا، پدر آیةالله شیخ ابوالقاسم خزعلی، كه ملبّس به لباس روحانیّت بوده؛ ولی به كسب در بازار اشتغال داشته و به مشهد مهاجرت كرده و آقای خزعلی در آنجا متولد شده است؛ بنابراین وی به آیةالله خزعلی خراسانی معروف گردیده است .

3 - آقا جواد 4 - آقا حسین (هر دو كاسب بوده اند).

5 - واقع در 20 كیلومتری شمال بروجرد، بعد از امامزاده زواریان و روستای زواریان .

6 - حوزه علمیّه بروجرد، یكی از قدیمی ترین حوزه های علمی در غرب ایران بوده است این حوزه به خصوص در دو قرن اخیر، از نظر دارابودن رجال علم و فضیلت در درجه ای قرار داشته كه گویند روزی عالمان و مجتهدان این شهر را تا هفتاد نفر شمردند؛ و تازه معلوم شد كه افرادی چون حاج سید شفیع بروجردی، صاحب قواعد الاصول كه شیخ مرتضی انصاری رضوان الله علیه، در راه سفر به عراق، مدّت شش ماه برای درك محضر او و نیز (استفاده از) درس حاج ملاّ اسدالله بروجردی در بروجرد توقّف كرد، از قلم افتاده است (برگرفته از مجلّه حوزه، ش 43 و 44 ویژه نامه آیةالله بروجردی، فروردین تا تیر 1370؛ مقاله آیةالله بروجردی در بروجرد، به قلم آیةالله سید جواد علوی طباطبایی بروجردی، نوه دختری آیةالله بروجردی، ص 326 و 327، با تصرّف).

7 - مقدمه نهایةالافكار، تقریرات درس اصول آقا ضیاالدین عراقی، به قلم شیخ محمدتقی بروجردی، ج 2، ص د، از (شیخ محمد مهدی آصفی)، مؤسسه نشر اسلامی وابسته به جامعه مدرسین، قم، 1405 ق و منابع دیگر .

8 - تاریخ بروجرد، ج 3، شیخ غلامرضا مولانا، شرح حال شیخ محمدتقی بروجردی، به قلم خودش، تنها مأخذی است كه در آن نام استادان سطوح عالی وی ذكر شده است .

9 - گنجینه دانشمندان، ج 2، ص 59 - 61 (شرح حال فرزندان) ص 61 - 62 (شرح حال خودش) .

10 - موسوعةالنجف، ج 7، ص 111 - 112؛ گنجینه دانشمندان، ج 5، ص 178، نوشته شده و در سال 1312 ق / 1271 ش به تهران آمده و از محضر علاّمه آشتیانی، در فقه و اصول بهره مند شده و پس از ده سال تحصیل و تدریس در مدرسه صدر تهران به نجف مهاجرت كرده است .

11 - همان، ج 7، ص 111 - 112؛ گنجینه دانشمندان، ج 5، ص 178؛ گنجینه دانشمندان، ج 5، ص 178 .

تذكر: یكی از شاگردان وی آیةالله حاج سید محمدعلی قاضی طباطبایی اوّلین شهید محراب بوده است برای شرح حال وی به گنجینه دانشمندان، ج 3، ص 322 - 325 رجوع شود برای اطلاع از آثار وی، به موسوعة النجف، ج 7، ص 111 و 112 و ج 14، ص 172 مراجعه گردد .

12 - گنجینه دانشمندان، ج 6، ص 17 .

13 - درباره استادان وی در اصفهان و نجف، رك: گنجینه دانشمندان، ج 6، ص 17 شیخ محمدشریف رازی در این مأخذ می گوید: او شیخ مرتضی طالقانی را در سال 1362 ق / 1321 ش در نجف ملاقات كرده و از محضر درس او استفاده كرده است این مأخذ، در ضمن شرح حالش، به خاطره مرگ وی اشاره نشده است .

14 - گنجینه دانشمندان، ج 6، ص 17 .

15 - به نقل از آقای آصفی؛ همان، ص 18، (آقای شیخ محمدتقی جعفری) عرفان را نزد او فرا گرفته است و از جمله شاگردان وی، سید محمدعلی قاضی طباطبایی، وشیخ محمدتقی بروجردی بوده اند .

درباره خاطره استاد جعفری از او (كه مرگ خود را پیشگویی كرده بود) رك: به كتاب تكاپوگر اندیشه ها و زندگی، آثار و اندیشه های استاد جعفری به كوشش عبدالله نصری، با مقدمه استاد محمدرضا حكیمی، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ص 5 و 6 (به نقل از مجلّه كیهان فرهنگی، 1363، مهرماه، ص 5) این خاطره در گنجینه دانشمندان، ج 8، ص 106 و 107 در ضمن شرح حال استاد جعفری نیز نقل شده است .

16 - گنجینه دانشمندان، ج 3، ص 118؛ درباره (آثار فقهی) وی رك: گنجینه دانشمندان، ج 7، ص 217 و ج 3، ص 117 برای مطالعه شرح حالش، رك: گلشن ابرار، ج 5، سید محمد سجادی (منابع شرح حال و آثار او): 1 موسوعةالنجف الاشرف، ج 11، ص 328؛ گنجینه دانشمندان، ج 3، ص 117 - 118 ج 7، ص 70، 266؛ نقباءالبشر، ج 1، ص 168؛ معجم رجال الفكر، ج 1، ص 128 و ج 7، ص 76 و 77 (فقهاء النّجف و مؤلّفاتهم خلال الف عام) .

17 - موسوعة النجف الاشرف، ج 7، ص 243، برای دیگر آثارش، رك: موسوعةالنّجف الاشرف، ج 7، ص 76 - 77 (فقهاءالنّجف و مؤلّفاتهم خلال الف عام) .

18 - پدر سید صدرالدین صدر و جدّ امام موسی صدر .

19 - شرح حال وی برگرفته از مع كبار علماءالنجف الاشرف، ص 400 - 401 به اختصار برای اطلاع از شرح حال وی، رك: موسوعةالنّجف الاشرف، ج 11، ص 240 - 241 .

20 - گلشن ابرار، ج 2، ص 552 .

21 - موسوعةالنّجف الاشرف، ج 7، ص 129 برای مطالعه شرح رك: به همین كتاب .

نویسنده : علیرضا پناهی تلخستانی

لینک کوتاه :