علما و مفاخر  /  علما و بزرگان دینی  /  قرن سوم  /  محمد بن بندار قمی

شناسنامه


تعداد بازدید : 55     تاریخ درج : 1390/10/06    

با بعثت پیامبر گرامی اسلام(ص) تمام عادت ها، سنت ها، عقاید و فرهنگ دوران جاهلیت به چالش کشیده شد و کم کم این چالش ها به تهاجمات نظامی و جنگ و خونریزی مبدل شد؛ ولی پیروزی نهایی با اسلام بود. در این هنگامه، آنها که هر روز در تدارک جنگ علیه مسلمانان بودند، در ظاهر به اسلام گرویدند؛ اما همچنان عقاید و فرهنگ جاهلیت را در دل ها پنهان نگهداشتند، تا اینکه بتوانند با شگردی جدید، دوباره آنها را بازیابی کنند (یریدون ان یطفؤا نورالله)[1]؛ می خواهند نور خدا را خاموش کنند.

مخالفان در این راستا بعد از رحلت پیامبر(ص) در جهت احیای آن رفتار و افکار ناپسند، تمام تلاش خود را به کار بستند، تا توانستند حکومت بعد از آن حضرت را به دست آورند. آنان در تعامل با سنتها و فرهنگ اصیل اسلام، آنها را به چالش کشاندند، از این رو امامان معصوم(ع) بعد از پیامبر(ص) در راستای مقابله با چالش های فکری و فرهنگی ایجاد شده، اقدام به پرورش اندیشمندانی سخنور و پژوهشگرانی نویسنده نموده و در قالب جلسات تعلیم و تربیت، فرهنگ و عقاید ناب را به اصحاب و دانش آموختگان خود انتقال می دادند و این فرهیختگان نیز همین شیوه را دنبال می نمودند. آنها در هر مکان و زمانی که زمینه فراهم بود، اقدام به تشکیل جلسات علمی نموده و تعداد دیگری را در جبهه فرهنگی تربیت می کردند که در این راستا فرایند طبقات راویان نیز شکل گرفته است.

یکی از این فرهیختگان که در جبهه فرهنگی به اسلام و مسلمانان خدمت کرده، محمد بن بندار بن عاصم ذهلی ابوجعفر قمی است.[2]

آغاز زندگی

از محل و تاریخ تولد این پژوهشگر، اطلاع دقیقی در دست نیست؛ ولی بر اساس قراین و شواهدی که از سلسله راویان همدوره ایشان موجود است، می توان حدس زد که آغاز تولد ایشان در اوایل قرن سوم بوده و در اواخر همان قرن نیز وفات یافته است.[3] خانواده اش از عرب های مهاجری هستند که به قم هجرت کرده اند و منسوب به طایفه «ذهل»اند[4] این طایفه شاخه ای از قبیله شیبان اند که خود نیز شاخه ای از قبیله «بکر بن وایل» به حساب می آیند که در حجاز و عراق سکونت داشته اند.

نام پدرِ محمد، بندار است که هم در زبان فارسی و هم در زبان عربی، این نام را برای فرزندان خود برمی گزیدند. بندار را در کتاب های فرهنگ لغت فارسی و عربی این چنین معنا می کنند: «کسی که مورد اعتماد مردم بوده و آنها اشیای گران قیمت و سایر وسایل خود را به امانت پیش او می گذارند. یا به کسی که اخبار و اطلاعات زیادی درباره اقوام و خویشان خود داشته باشد، گفته می شود.»[5]

اینکه آیا این راوی در آسمان پرستاره شهر قم طلوع کرده یا نه، اطلاع صحیحی در دست نیست؛ اما هر چه هست عالمان علم رجال در کتاب های خود او را ابوجعفر قمی[6] نامیده اند، از این رو معلوم می شود که این راوی بزرگوار، زمان زیادی را در قم می زیسته تا به قمی مشهور شده است.

پی نوشت ها:

[1] قرآن کریم / توبه / 32.

[2] رجال نجاشی، ص 140، احمد بن علی نجاشی.

[3] چون شاگرد ایشان حسین بن محمد بن عامر اشعری تا سال 300 ه' ق زنده بوده است (معجم الثقات).

[4] تنقیح المقال، ج 1، ص 89.

[5] فرهنگ معین، ج 1، ص 584؛ تنقیح المقال، ج 1، ص 184، قطع رحلی.

[6] رجال شیخ طوسی، ص 494.

لینک کوتاه :