علما و مفاخر  /  علما و بزرگان دینی  /  قرن پانزدهم

سید اسماعیل موسوی زنجانی

آیت الله سیداسماعیل موسوی زنجانی (۱۳۰۷-۱۳۸۱ ش)، از روحانیون مجاهد در انقلاب اسلامی و از شاگردان آیت الله محقق داماد و امام خمینی بود. از مهمترین فعالیت‌های اجتماعی وی می توان به امامت جمعه شهر زنجان و عضویت در مجلس خبرگان رهبری اشاره کرد.

تعداد بازدید : 10438     تاریخ درج : 1390/10/06    

آیةالله سید اسماعیل موسوی زنجانی از روحانیون برجسته و مبارز زنجان در سال 1307 شمسی برابر با سال 1345 قمری در روستای «پری» از توابع بخش ماه نشان زنجان دیده به جهان گشود. پدرش سید عباس موسوی به کار کشاورزی و دام پروری اشتغال داشت و در آبادی به صداقت درستی شهره بود.

تنها چند بهار از عمر سید اسماعیل گذشته بود که با ضایعه اسفناک رحلت پدر مواجه شد. گرچه فقدان پدر روح لطیف وی را سخت آرزده کرد، اما حکمت حضرت حق بر این تعلق گرفت تا در سایه عواطف مادر و نوازش های برادر سختی ها را تحمل کرده و مراحل رشد و بالندگی را طی کند. او آموزش های اولیه را از مکتب خانه آغاز کرد و توانست در مدت کوتاهی با قرآن و برخی کتاب های فارسی چون گلستان سعدی آشنا گردد. اواخر حکومت ظالمانه رضاخان بود که برای تحصیل علوم دینی راهی حوزه علمیه زنجان گردید. مقدمات و سطح را در آن حوزه فراگرفت و پس از آن با مشورت استادش و تفأل به قرآن کریم تصمیم گرفت به حوزه علمیه قم عزیمت کند.

در سال 1360 قمری برای ادامه تحصیل به حوزه علمیه قم مهاجرت کرد. ایشان در قم با اساتید وارسته ای چون شهید محراب آیةالله سیداسدالله مدنی آشنا شد و از محضرش بیشترین بهره اخلاقی و معنوی را کسب کرد انس و الفت ایشان با شهید مدنی تا زمان عزیمت آن فقیه شهید به نجف اشرف ادامه داشت. از اساتید دیگر ایشان حضرات آیات سیدمحمد محقق داماد، سیدمحمد حجت کوه کمری، بروجردی و امام خمینی بودند که توفیق یافت تا از آن ها کسب فیض نماید. استفاده ایشان از محضر آیةالله سیدمحمد محقق، بیشتر از دیگر اساتیدش بود. ایشان با حضور مستمر خود در جلسات فقه و اصول معظم له تمامی جلسات درس استاد را تقریر، تدوین و تنظیم نمود.

ایشان همزمان با تحصیل به تدریس نیز اشتغال داشت و بسیاری از متون درسی، چون شرح لمعه، مکاسب و مقداری از کفایةالاصول را در مدرسه فیضیه قم تدریس کردند. پس از انتقال به زنجان هم ضمن اداره حوزه به تدریس ادامه دادند.

سابقه مبارزاتی و فعالیت های سیاسی آیةالله موسوی به زمان حرکت سیاسی گروه فدائیان اسلام برمی گردد. ایشان با شروع مبارزات شهید نواب صفوی و یارانش علیه ظلم و استبداد پهلوی به تشویق شهید محراب آیةالله مدنی همکاری خود را با آن گروه آغاز نمود و در جلسات آنان شرکت می کرد. سپس با شروع نهضت امام خمینی به جمع یاران امام پیوست. ایشان در خاطراتش آورده است: «از وقتی که نهضت امام خمینی درباره انجمن های ایالتی و ولایتی شروع شد، به قدر توانایی و استعداد فعالیت داشتم تا جریان 15 خرداد 1342 پیش آمد و امام بزرگوار از سوی رژیم بازداشت شد، در این مدت هم آرام نبودم.»

در سال 1352 شمسی با پیشنهاد آیةالله سیدصدرالدین از مراجع وقت قم به تهران مهاجرت کرد و در یکی از مساجد تهران فعالیت های اجتماعی و سیاسی خود را ادامه داد. مبارزات آیةالله موسوی، حساسیت مأموران ساواک را برانگیخت و اوج این حساسیت ها وقتی بود که فرزند ایشان سیدمحمدمهدی موسوی در مبارزه مسلحانه علیه رژیم فاسد پهلوی دستگیر شد و پس از تحمل شکنجه های زیاد به شهادت رسید. بعداز این، منزل آیةالله موسوی تحت کنترل و مراقبت مأموران امنیتی قرار گرفت. چندماه پس از شهادت سیدمحمدمهدی فرزند دیگرش سیدمحمود نیز دستگیر و روانه زندان شد.

آیةالله موسوی خاطرات مبارزاتی خود را چنین به قلم آورده است: «بعد از شهادت فرزندم نوعاً منبر، مسجد و محل سکونتم تحت کنترل ساواک بود و چندین بار هم به سازمان امنیت احضار شدم. چند روز نیز در ساواک شهرستان دزفول بازداشت بودم تا این که به اتفاق برخی دوستان موفق شدم به عتبات عالیات بروم و پس از زیارت امامان معصوم علیهم السلام در نجف با امام خمینی ملاقات نمودم.» ایشان هماهنگ با روحانیت مبارز تهران به فعالیت های سیاسی خود ادامه داد تا وقتی که ثمره مبارزات به بار نشست و انقلاب اسلامی پیروز شد.

این مجاهد انقلابی در تیرماه 1361 شمسی از سوی حضرت امام خمینی به سمت امام جمعه زنجان منصوب گردید. هم چنین در انتخابات مجلس خبرگان قانون گذاری و خبرگان رهبری دوره اول، دوم و سوم از سوی مردم شریف استان زنجان انتخاب گردید. در دوران جنگ تحمیلی و دفاع مقدس نیز به دفعات در جبهه ها حضور پیدا کرد و در جهت تقویت روحیه رزمندگان اسلام تلاش زیادی کرد. فرزند برومندش سید صادق موسوی در عملیات بیت المقدس در سال 1361 به شهادت رسید.

این روحانی وارسته عمر با برکت خود را خالصانه صرف خدمت به اسلام، نظام مقدس جمهوری اسلامی و حل مشکلات مردم نمود. با این که دو فرزند عزیزش را تقدیم انقلاب اسلامی نمود و افتخار ابوالشهیدین را داشت، اما هیچ گاه منتی بر مردم و نظام نداشت و زندگی اش ساده و زاهدانه بود. در رعایت بیت المال فردی محتاط بود و نهایت دقت را مبذول می داشت.

آیةالله سید اسماعیل موسوی در مشهد مقدس مشغول عتبه بوسی ثامن الحجج علی بن موسی الرضا علیه آلاف التحیة والثنا بود که صبح روز چهارشنبه 28 آذر سال 1381 در صحن مطهر و جوار مضجع حضرت دچار ایست قلبی شد و روح پاکش سوی ملکوت پر کشید. پیکر مطهر آن فقیه پرهیزکار پس از انتقال به زنجان و انجام مراسم باشکوه تشییع و وداع مردم عزادار، جهت خاکسپاری به قم انتقال یافت و در جوار مرقد مطهر حضرت فاطمه معصومه علیها السلام به خاک سپرده شد.

بخش هایی از پیام تسلیت مقام معظم رهبری به مناسبت ارتحال آیةالله موسوی: «درگذشت فقیه پرهیزکار و پارسا مرحوم آیةالله آقای حاج سیداسماعیل موسوی زنجانی امام جمعه محترم زنجان موجب تأسف و تأثیر این جانب گردید. این عالم وارسته و بزرگوار از جمله چهره های برجسته روحانی و از خدمت گزاران حقیقی اسلام و انقلاب و نظام اسلامی بودند... ایشان در مسلک مؤمنان صادق و صبوری بودند که وعده صلوات و رحمت الهی به آنان در قرآن کریم داده شده است...»

کلمات کلیدی
حوزه علمیه قم  |  زندگینامه  |  تحصیلات  |  دوران کودکی  |  آیة الله کاشانی  |  استادان  |  زنجان  |  ولادت  |  زادگاه  |  رحلت  |  خطبه نماز جمعه  |  پیام تسلیت مقام معظم رهبری  |  فدائیان اسلام  |  پیام های تسلیت  |  فعالیت های سیاسی  |  ارتباط با امام خمینی  |  حضور در جبهه  |  مهاجرت به تهران  |  مسئولیت های سیاسی  |  آیت الله موسوی زنجانی  |  سید اسماعیل موسوی زنجانی  |  فعالیت های علمی  |  پدر شهید  | 
لینک کوتاه :