علما و مفاخر  /  علما و بزرگان دینی  /  قرن پانزدهم  /  سید اسماعیل موسوی زنجانی

دانش اندوزی در شهر مقدس قم


تعداد بازدید : 136     تاریخ درج : 1390/10/06    

سید اسماعیل موسوی زنجانی، در اوایل سال 1360 ق. برای پی گیری تحصیلات علوم دینی در سطوح عالی به شهر مقدس قم مهاجرت نمود و از محضر استادان متعددی استفاده کرد که عبارتند از:

1- شهید آیةالله سید اسدالله مدنی

آیةالله زنجانی می گوید:

از نعمت های الهی که در اوایل ورود به قم نصیبم گردید، آشنایی با این شهید محراب بود، از محضر ایشان در درس، اخلاق و معنویت بهره مند می شدم و این انس و الفت تا زمان عزیمت آن فقیه شهید به نجف اشرف استمرار داشت.[1]

آیةالله زین العابدین احمدی زنجانی آورده است:

آیةالله سید اسماعیل موسوی زنجانی، پس از خواندن قسمتی از مقدمات عربی عازم قم گردید و در کثر اوقات از درس شهید مدنی استفاده می نمود و دروس حاشیه، معالم و شرح لمعه را از محضر آیةالله مدنی آموخت. آن مجتهد والامقام نیز عنایت و محبت خاصی به این شاگرد خود ابراز می داشت.[2]

2- آیةالله موسی زنجانی

وی فرزند آقا شیخ عبدالله بن شیخ محمود بن عباس است که پس از تحصیل مقدمات نزد پدر، در سال 1348 ق. به قم مهاجرت کرد. او کفایه و مکاسب را از محضر میرزا محمد ثابتی همدانی (متوفای 1365ق.) رسائل را نزد آیةالله سید احمد زنجانی، آقا شیخ محمدعلی قمی و آیةالله سید محمدتقی خوانساری، استفاده نمود و مدت سه سال از درس خارج اصول آیةالله حاج شیخ عبدالکریم حایری یزدی بهره مند بود. البته او بیشترین مدت تحصیل خود را در حوزه درسی آیةالله سید محمد حجّت کوه کوکمری سپری نموده است. زنجانی موفق به دریافت اجازه روایت از مرحوم حاج شیخ عباس قمی و علامه شیخ فضل الله زنجانی گردید و از آیةالله سید ابوالحسن اصفهای اجازه اجتهاد و روایت دریافت نموده است. آیةالله سید اسماعیل موسوی در قم، شرح لمعه را همراه جمعی همچون آقا شیخ رضا قروه ابهری، آقا شیخ صادق ابهری، آقا شیخ احمد رضوانی زنجانی، شیخ احمد انگورانی و عده ای دیگر، از محضر آیةالله شیخ موسی زنجانی آموخت. بیان شیرین، طرح مباحث به صورت روشن و دقیق، قدرت تتبع و پژوهش از ویژگی های علمی این استاد بود که برای شاگردانش جاذبه ای وافر داشت که پرهیزگاری، عبادت و مکارم اخلاقی خصال معنوی وی را مضاعف می ساخت.[3]

3- امام خمینی(قدس سره)

امام خمینی در سن چهل و چهار سالگی در سال 1364 ق. در قم حوزه درسی تشکیل دادند که روش ابتکاری ایشان در مباحث علمی فقه و اصول به سرعت مورد توجه طلاّب فاضل قرار گرفت و اصولاً این درس ها ازنظر محتوا در چنان سطحی بود که برای هرکسی قابل استفاده نبود. از این جهت، شرکت کنندگان در حوزه درسی معظم له را معمولاً افرادی تشکیل می دادند که چندین سال سابقه حضور در درس های خارج را داشتند.[4] آیةالله موسوی زنجانی چنین چشمه جوشان و پر فیضی را مغتنم شمرد و قسمتی از رسائل و مکاسب را از محضر امام فراگرفت.[5]

آنچه برای شاگردانی چون مرحوم زنجانی این درس ها را با حلاوت می ساخت، این بود که امام خمینی در جلسات درسی، علاوه بر تشریح عمیق مطالب مورد بحث و کاوش های دقیق در ابعاد و زوایای نکات فقهی و اصولی، جنبه معنوی و ملکوتی خاصی داشتند. توحید و توکل در کلامشان موج می زد و مرواریدهای آرامش و گوهرهای اطمینان را در این جلسات در جان مشتاقان می نشاند.

4- آیةالله بروجردی

آیةالله موسوی زنجانی قسمتی از دروس خارج فقه و اصول را از محضر این مرجع عالیقدر آموخت. این حوزه درسی، مدتی در مدرسه فیضیه قم، در برهه ای هم، شب ها بعد از نماز جماعت در صحن بزرگ بارگاه مطهر حضرت فاطمه معصومه(س) برگزار می گردید. مسجد بالاسر حرم مطهر، مسجد عشقعلی (که حوالی خانه آیةالله بروجردی بود) و نیز مسجد اعظم، از دیگر مرکزی بود که این فقیه فقید در آن تدریس می نمود.[6]

5- آیةالله محقق داماد

ایشان از شاگردان برجسته آیةالله حاج شیخ عبدالکریم حایری بود که افتخار دامادی آن مرجع بیدار، نصیب او شد و به همین دلیل به داماد معروف گردید.

آیةالله موسوی زنجانی قسمت عمده رسائل و کفایه را در محضر این شخصیت بزرگ فقهی گذرانید و نیز درس خارج را بیشتر از محضر او استفاده می نمود.[7] او همراه با آیةالله احمدی میانجی، سید مهدی روحانی و شخصیت های بزرگواری چون مطهری، بهشتی، قدوسی، مفتح، سید مصطفی خمینی، امام موسی صدر، سید موسی شبیری زنجانی، جوادی آملی، ناصر مکارم شیرازی و آیةالله مشکینی جزء خواص آیةالله محقق داماد بودند، و در درس آیةالله بروجردی نیز شرکت می نمودند.[8]

این کاروان علم و معرفت، غیر از آن که آیةالله محقق داماد را در فقه و اصول صاحب نظر می دانستند، از صراحت لهجه، خوش مجلسی، شیرین سخنی، فروتنی، احساسات لطیف و روحانی او لذّت می بردند. شخصیت های دیگری که آیةالله موسوی از محضر آنان بهره مند بوده اند عبارتند از آیات عظام:

سید محمد حجّت کوه کمری، حاج آقا جمال مجد، عبدالحسین لنکرانی، شیخ مرتضی حائری، مجاهدی، میرزا هاشم آملی و حاج میرزا حسن بروجردی. در جلسات درسی ایشان غالباً با آیةالله احمد رضوانی زنجانی، آیةالله حاج آقا موسی شبیری زنجانی، آیةالله ابوالفضل میرمحمدی و آیةالله سید مهدی روحانی و آیةالله احمد میانجی مباحثه داشته اند. و این بزرگان غالباً از دوستان و معاشران ایشان به شمار می آمده اند. آیةالله موسوی ضمنی اشاره به این موضوع با فروتنی نوشته است:

الحمدلله همه آنها جزء استادان و مراجع هستند و اصل عالیه علم و عمل را طی کرده اند ولکن حقیر هنوز اندر خم یک کوچه باقی مانده ام.[9]

پی نوشت ها:

[1] روزنامه جمهوری اسلامی، 28 / 9 / 1381، ش 6807.

[2] علماء نامدار زنجان، ص 115.

[3] تاریخ زنجان، حاج سید ابراهیم زنجانی موسوی، ص 43.

[4] فرازهای فروزان، از نگارنده، ص 171.

[5] علماء نامدار زنجان، ص 115.

[6] زندگی زعیم بزرگ عالم تشیع آیةالله بروجردی، علی دوانی، ص 153.

[7] خبرگان ملت، دفتر اول، ص 488.

[8] عالم ربانی (یاد نامه آیةالله حاج سید مهدی روحانی)، ص 160-161؛ اسوه پارسایان، (شرح حال آیةالله علی احمدی میانجی)، ص 31 و 32.

[9] روزنامه جمهوری اسلامی 7 ش 6807؛ خبرگان ملت، دفتر اول، ص 489.

لینک کوتاه :