علما و مفاخر  /  علما و بزرگان دینی  /  قرن چهاردهم

فضل الله زنجانی

آیت الله میرزا فضل الله زنجانی (م، ۱۳۷۰ ق) معروف به «شیخ الاسلام»، از عالمان بزرگ شیعه است که در تحصیل علوم اسلامی و تبلیغ احکام الهی تلاش گسترده ای داشت. آیت الله زنجانی توانست از محمود آلوسی، از دانشمندان مشهور اهل سنت و نیز از برخی بزرگان علمای شیعه از جمله آیت الله سید ابوالحسن اصفهانی، اجازه نقل روایت دریافت دارد.

تعداد بازدید : 5104     تاریخ درج : 1390/10/06    

آیت الله حاج میرزا فضل الله زنجانی مقدمات علوم حوزوی را در زنجان و در خدمت استادانی مانند میرزا عبدالمجید زنجانی و میرزا عبدالله کاوندی زنجانی آموخت و 29 ساله بود که به همراه برادرش به سوی نجف اشرف شتافت تا در حوزه علمیه این شهر، تحصیلات خود را تکمیل کند. او در نجف از علمایی مانند حضرات آیات سید محمدکاظم طباطبایی یزدی، ملا فتح الله شیخ الشریعه اصفهانی، میرزا محمدتقی شیرازی و آقا ضیاءالدین عراقی کسب فیض کرد. این علم آموزی در نجف، هشت سال به طول انجامید و آیت الله زنجانی پس از این مدت به زنجان بازگشت تا در خدمت مردم زادگاهش باشد.

آیت الله حاج میرزا فضل الله زنجانی که ملقّب به شیخ الاسلام است، در حیات خود توانست از محمود آلوسی، از دانشمندان مشهور اهل سنت، اجازه نقل روایت دریافت دارد. آلوسی در حکم اجازه خود به ایشان، با عبارت «حضرت العالم الفاضل و الکامل الواصل، حضرت شیخ الاسلام و عَلَم الاسلام شیخ فضل الله الزنجانی» از این عالم جلیل القدر تجلیل کرده است؛ البته آیت الله زنجانی از برخی از بزرگان علمای شیعه از جمله آیت الله سید ابوالحسن اصفهانی هم اجازاتی دریافت فرموده است.

او در این سال ها علاوه بر وعظ و خطابه مردم، به تدریس و تالیف هم مشغول بود که از آثار ایشان می توان کتبی مانند «رساله اصالت الماهیه»، «تاریخ علم الکلام فی الاسلام»، «شرح منظومه ملاهادی سبزواری»، «الردّ علی الفلاسفه فی الواحد البسیط» و «الواحد لا یصدر عنه الا الواحد» را نام برد.

معظم له همچنین کتاب ارزشمند «التشیع فی التاریخ» را در سه جلد تالیف کرد و همچنین حاشیه ای هم بر «رساله حدوث العالم» ملاصدرا نگاشت.

در عین حال، مسائل مربوط به شهر زنجان و تاریخ و بزرگان این شهر هم موجب شد تا آیت الله زنجانی کتابی با عنوان «تاریخ مدینه زنجان و تراجم علمائها و رواتها و مشاهیر رجالها» به رشته تحریر درآورد و به زیور طبع بیاراید. ایشان همچنین تقریرات دروس برخی از استادان خود را نیز منتشر ساخت.

تلاش های علمی این عالم فاضل در حقیقت یادآور تلاش ها و مجاهدت های جدّ و پدر بزرگوارش بود؛ آنجا که جدّ ایشان یعنی آیت الله ملا علی زنجانی در زمان حمله عثمانی ها به خاک ایران، همراه بسیاری دیگر از هموطنان، به دفاع از خاک کشور برخاست و در این راه، جان خویش را تقدیم کرد و به شهادت رسید و البته پدر وی یعنی میرزا نصرالله زنجانی نیز، به علم و تقوا در زنجان شهره بود.

اینگونه بود که آیت الله حاج میرزا فضل الله زنجانی - که خود از خاندان علم و معنویت برخاسته بود - در سال های مبارک حیات خود، منشأ خدمات علمی و فرهنگی بسیاری شد و با سفرهای متعدد خود، هیچگاه تبیلغ و ارشاد مردم را فراموش نکرد. ایشان همچنین سفرهایی هم به مشهد مقدس و عتبات عالیات داشت و حتی برای مدتی نیز در این شهرها سکونت کرد تا هم از فیض معنوی این شهرهای مقدس برخوردار شود، هم به بحث و مباحثه علمی با علما و بزرگان بپردازد و هم در خدمت و مصاحبت تعداد بیشتری از هموطنان و همکیشان خود قرار گیرد.

این عالم جلیل القدر که در بیست و سومین روز از ماه شوال المکرم سال 1302 هجری قمری دیده به جهان گشوده بود، سرانجام در سن 68 سالگی به ملکوت اعلی پیوست و پس از تشییع در شهر مقدس قم، در قبرستان نو و در جوار حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه(س) به خاک سپرده شد.

کلمات کلیدی
زندگینامه  |  تحصیلات  |  اجازات  |  استادان  |  ولادت  |  سفرهای زیارتی  |  میرزا ابوعبدالله زنجانی  |  رحلت  |  آثار و تألیفات  |  از نگاه دیگران  |  خاندان  |  میرزا فضل الله زنجانی  |  آیةالله شهید ملا علی زنجانی  |  میرزا نصرالله زنجانی  |  میرزا عبدالله کاوندی زنجانی  |  میرزا عبدالمجید زنجانی  | 
لینک کوتاه :