علما و مفاخر  /  علما و بزرگان دینی  /  قرن دوم

عیسی بن سَرّی کرخی قمی

ابویسع عیسی بن سری کرخی کوفی بغدادی قمی، از موالی، اهل قم، ساکن محله کرخ بغداد و از اصحاب امام صادق (علیه‌السّلام) بود و از آن حضرت روایت کرده است. نجاشی وی را توثیق کرده و گوید که محمد بن سلمة بن ارتبیل از ایشان روایت کرده است. همچنین ابن نهیک، صفوان و حماد بن عثمان از او حدیث نقل کرده‌اند. فهرست‌نویسان وی را صاحب کتابی دانسته‌اند که گاه از آن به کتاب الحدیث یاد می‌شود.

تعداد بازدید : 4788     تاریخ درج : 1390/10/06    

در اوائل سده دوم در خطّه دانش پرور قم، کودکی دیده به جهان گشود که نام عیسی برایش برگزیده شد. نام پدرش سَرِّی[1] است. از زندگی نامه سرّی اطلاع چندانی در دست نیست.

کنیه عیسی، ابوالیَسَع و چون زادگاهش، قم بود، به قمی اشتهار دارد. مقطعی از عمر خویش را در بغداد و محله کرخ سپری کرده، به عنوان بغدادی کرخی نیز از او نام برده شده است.

شیخ طوسی او را از یاران امام جعفر صادق علیه السلام به شمار آورده است.

نجاشی نیز می گوید:

عیسی بن سرّی از امام صادق علیه السلام روایت می کند بدین ترتیب این محدّث بزرگوار، محضر مقدّس آن پیشوای معصوم علیه السلام را درک نموده و از دانش بی کران آن حضرت بهرمند شده است.

عیسی بن سرّی دو برادر داشته که هر دوی آنان مانند عیسی، از راویان نُخبه، صاحب نامِ شیعه هستند.

عیسی بن سرّی گرچه در جرگه راویان شیعه است و بالطبع در حوزه فراگیری روایات، استادانی داشته است. ولی از استادان او در زندگینامه ها، نامی برده نشده، جز اینکه گفته اند او از محضر پرفیض امام ابوعبدالله جعفر بن محمّدعلیه السلام بهره وافی برده است.

جمعی از بزرگان و چهره های پرآوازه شیعه از دانش این محدث بزرگ بهرمند شده اند:

1. صفوان بن یحیی

2. حمّاد بن عیسی

3. عبدالله بن محمد نهیکی

4. محمد بن سلمة بن ارتبیل

زادگاه عیسی بن سرّی قم بود و در این شهر چندین بهار از عمر خود را سپری کرد. از آنجا که منطقه کرخ مرکز شیعیان و دانشمندان شیعه بود وی برای فراگیری بیشتر دانش و درک محضر حجت خدا در مدینه، به سرزمین حجاز رفت و مقطعی از حیات فرهنگی خود را در محضر امام صادق علیه السلام سپری کرد. سپس راهی بغداد شد. این شهر در نیمه دوم سده دوم هجری قمری از منظر رونق دانش، شهرتی بسزا داشت. عیسی در محله کرخ به تلاش و فعالیت علمی خود تداوم بخشید و در همانجا سکونت نمود. وی به قدری در کرخ بغداد ماند که به عنوان بغدادی کرخی، اشتهار یافت، به گونه ای که قمی بودن او تحت الشعاع، نام کرخی قرار گرفت.

در روایتی از این محدث آمده است: به امام صادق علیه السلام عرض کردم: ارکان اسلام را به من خبر ده؛ آن ارکانی که کوتاهی، در شناسایی آنها برای هیچ کس روا و شایسته نیست و آن کس که در معرفت آنها، کوتاهی کند دین خود را تباه ساخته و خداوند کردار او را نمی پذیرد. ارکانی را به من بیاموز که هر کس آنها را بشناسد و به آنها عمل کند، دین داری او شایسته و اعمالش نزد خدا پذیرفته می شود... حضرت در پاسخ فرمود:

ارکان اسلام اینهاست: گواهی دادن به یگانگی خدا، و اینکه حضرت محمّدصلی الله علیه وآله فرستاده خداست. و اعتراف و باور به آن چه از جانب خدا آورده است. و اینکه زکات مال و ثروت، حق است و ولایت که خداوند به آن امر فرموده ولایت محمّد و آل محمّدعلیهم السلام است.

...بیشترین احتیاج تو به ولایت اهل بیت علیهم السلام زمانی است که نفست به اینجا برسد - با دست به گردنش اشاره فرمود - هنگامی که دنیا از تو بریده شود، خواهی گفت: عقیده و باور خوبی داشتم و در هنگام جان دادن، ارزش و فضیلت ولایت را خواهی فهمید.[2]

پی نوشت ها:

[1] به فتح سین و تشدید یا از منظر واژه شناسی به چند معناست که روشن ترین آن سَرْوَر بزرگ است. (تنقیح المقال، ج 1، ص 85).

[2] با تحقیق و بررسی ای که در کتاب های روایی، انجام شد از این بزرگوار،روایت دیگری نقل نشده است.

کلمات کلیدی
روایت  |  هجرت  |  ولایت  |  زندگینامه  |  استادان  |  شاگردان  |  کرخ بغداد  |  محل تولد  |  تولد  |  از نگاه دیگران  |  خاندان  |  جایگاه علمی  |  صحابی امام(ع)  |  عیسی بن سرّی کرخی قمی  |  حسن بن سرّی  |  علی بن سرّی کرخی  |  ارکان اسلام  | 
لینک کوتاه :