علما و مفاخر  /  علما و بزرگان دینی  /  قرن چهاردهم  /  نورالله نجفی اصفهانی

مبارزات سیاسی

تعداد بازدید : 15     تاریخ درج : 1392/10/03    

مبارزه با سلطه اقتصادی بیگانگان

در ۱۳۰۷ به همراه برادرش آقانجفی به قلع و قمع بابی ها اقدام كرد كه موجب تبعید آن دو به تهران گردید و به مدت شش ماه به طول انجامید. در جریان قیام تنباكو، فعالانه شركت داشت و از آن پس اندیشه رفع عقب ماندگی و اصلاح كشور و برنامه ریزی و اقدام جهت تحقق آن و رسیدن به استقلال سیاسی و اقتصادی، دغدغه اصلی وی تا پایان عمر بود. در ادامه همین مبارزات، در ۱۳۱۵ ق به اشاره و حمایت وی، اعلامیه ای در تحریم كالاهای خارجی و تشویق به مصرف كالاهای داخلی انتشار یافت كه با حمایت برخی ازعلمای اصفهان و مراجع ایرانی عتبات مواجه شد و به دنبال آن، كارخانه نساجی «شركت اسلامیه» سال بعد به همت او در اصفهان تأسیس گردید كه با استقبال بسیاری از ایرانیان داخل و خارج از كشور روبرو شد.

در ۱۳۲۱ ق، حاج آقا نورالله و آقا نجفی به اتهام ایجاد بلوا و اشوب در اصفهان به تهران احضار شدند و پس از گذشت یك سال به اصفهان بازگشتند. آن دو در اصفهان، از منتقدان و مخالفان سرسخت شاهزاده مسعود میرزا ظل السلطان (حاكم ستمگر معروف و بسیار ثروتمند و قدرتمند اصفهان) بودند. در جریان مهاجرت علمای تهران به قم كه در اعتراض به سیاست سركوب و اختناق صدر اعظم وقت در ۱۳۲۴ ق صورت گرفت، وی نیز شركت كرد، اما اقدام گروهی از مردم اصفهان را در تحصن در كنسولگری انگلستان در اصفهان جایز ندانست و از آنان خواست تا آن محل را ترك كنند.

همراه با مشروطه

حج آقا نورالله به تبعیت از مراجع مشروطه خواه نجف، مشروطه را تأیید كرد و به منظور پاسداری از آزادی ها و جلوگیری از استبداد، «انجمن مقدس ملی اصفهان» را به همراه گروهی از علما و بزرگان، از جمله سید حسن مدرس تشكیل داد. در همین ایام، وی با توجه به شور و احساسات و اتحاد و همدلی مردم پس از استقرار مشروطه، با انتشار اطلاعیه ای، مردم را به تحریم كالاهای خارجی و تولید و مصرف كالاهای داخلی دعوت كرد و اقدامات مؤثر و چشمگیری در تداوم مشاركت های مردمی و صنفی، ایجاد مؤسسات عام المنفعه چون كتابخانه، قرائت خانه، بیمارستان و مدرسه انجام داد و برای ادارة آنها بخشی از اموالش را وقف نمود. همچنین به منظور تأمین امنیت شهر و روستاهای اطراف و راه ها و جاده ها، دست به ایجاد نیروی نظامی مردمی زد و برای ارتقای آگاهی های سیاسی مردم، اقدام به انتشار چند روزنامه نمود.

 

در جمادی الاول ۱۳۲۶ ق و به دنبال بمباران مجلس به دستور محمدعلی شاه قاجار و برچیده شدن موقت مشروطیت، «انجمن مقدس ملی اصفهان» نیز منحل شد و از طرف شاه، اقبال الدوله كاشی به حكومت اصفهان منصوب گردید. حاج آقا نورالله و سید حسن مدرس به همراه جمعی دیگر از آزادیخواهان، انجمنی سری تشكیل داد و خود را برای مبارزه با استبداد آماده نمودند.

 

متعاقب فتوای آخوند خراسانی در خلع محمدعلی شاه قاجار از سلطنت، حاج آقا نورالله نیز طی اعلامیه ای، موافقت خود را با آخوند اعلام داشت. همچنین طی نامه ای كه به میرزا ابراهیم مجتهد شیرازی نوشت، ضمن شرح فواید مشروطیت در تضمین استقلال سیاسی و اقتصادی، از او خواست تا آن را تأیید كند.

 

در شعبان ۱۳۲۶ق، سردار اسعد بختیاری كه به اشاره و كمك انگلیسی ها مخفیانه از اروپا به ایران آمده بود، در اصفهان با حج آقا نورالله ملااقت كرد و قرار همكاری گذارد تا اینكه مجاهدین شهر به رهبری حاج آقا نورالله در شب ۸ ذیحجه ۱۳۲۶ ق، مسجد شاه را اشغال كرده و سرانجام شهر را به كمك ضرغام السلطنه بختیاری تصرف كردند. صمصام السلطنه و ضرغام السلطنه بختیاری تصرف كردند. صمصمام السلطنه و ضرغام السلطنه به دعوت حاج آقا نورالله به اصفهان آمده بودند تا با كمك مجاهدین اصفهان، شهر را از چنگ عوامل استبداد درآورند. شاه كه خود را از رویارویی با قیام كنندگان آذربایجان و اصفهان ناتوان می دید، از در سازش درآمد و طی تلگرافی به حج آقا نورالله. تمایلش را به بازگرداندن مشروطه، برگزاری قریب الوقوع انتخابات و عفو عمومی اعلام كرد، كه این پیشنهادات مورد قبول حاج آقا نورالله قرار نگرفت.

 

سرانجام مجاهدان بختیاری و گیلان در جمادی الآخر ۱۳۲۷ ق تهران را فتح كردند و محمدعلی شاه از سلطنت خلع گردید و رهبران مجاهدان بختیاری و گیلانی به قدرت رسیدند. آنها كه با حمایت و توافق پنهانی روسیه و انگلستان به قدرت رسیده بنودند، دیگر نیازی به تأیید وحمایتعلما نداشتند و حتی در صدد محدودیت و از میان برداشتن علمای مؤثر تهران و شهرستان برآمدند. رهبران بختیاری از مجلس درخواست تبعید حج آقا نورالله را نمودند، اما به دلیل اعتراضات مردمی، این كار صورت نگرفت.

پس از افتتاح مجلس دوم در ذیقعده. ۱۳۲۷ ق حاج آقا نورالله – بر اساس دوم قانون اساسی – از سوی مراجع مشروطه خواه نجف به عنوان یكی از پنج فقیه ناظر بر مصوبات مجلس انتخاب شد كه وی آن را نپذیرفت.

هجرت به عتبات عالیات

در ۱۳۲۹ ق، حزب دموكرات – كه نمایندگان تندرو مجلس را تشكیل می داد و متهم به ترور مخالفان خود، از جمله صدر اعظم و سید عبدالله بهبهانی بود – در اصفهان در صدد ترور حاج آقا نورالله برآمد. او كه خود را در معرض خطر می دید، به قول خودش «خائفاً یترقب» از اصفهان گریخت و به عتبات رفت و مراجع مشروطه خواه را در جریان حوادث ایران گذارد.

لینک کوتاه :