علما و مفاخر  /  علما و بزرگان دینی  /  قرن پانزدهم  /  مرتضی بنی فضل

سیمای نیاکان


تعداد بازدید : 51     تاریخ درج : 1393/08/27    

میرزا محمّدحسن دوزدوزانی معروف به فخرالعلما جدّ پدری آیت اللّه بنی فضل از روحانیان سرشناس و در جرگه استادان مبرّز حوزه علمیه تبریز بود که در ادبیات مهارتی خاص داشت. او ضمن تدریس کتب قوانین رسائل و مکاسب و عروة الوثقی بر کتاب قوانین حاشیه نیز نگاشت. وی از شاگردان برجسته مرحوم حاج میرزا حسن مجتهد بود که در مسابقه ای علمی از میان گروهی فراوان رتبه نخست را کسب کرد و لقب فخرالعلما را به خود اختصاص داد.[1]

جدِّ مادری آیت الله بنی فضل شادروان نظر علی (برادر فخر العلما) از تاجران معتمد تبریز محسوب می شد. وی با دیگر برادرانش به ساربانی اشتغال داشتند. آنان مالک حدود دویست و چهل شتر بودند که با آنها اجناس تجاری را از زادبوم خود به تهران و از آن دیار به تبریز منتقل می کردند. حاج نظر علی برای هماهنگی کاروان های تجاری مدّتی در قزوین سکونت گزید. یدر آیت اللّه بنی فضل در همان شهر با دختر او ازدواج کرد سپس همراه با هم راهی تبریز و برای همیشه در آن جاماندگار شدند.

عموی آیت الله بنی فضل مرحوم فخر العلما جدِّ یدری آیت الله بنی فضل سه فرزند یسر داشت که بزرگترین آنها آیت الله حاج میرزا محمود دوزدوزانی بود. او دروس مقدّمات و سطح را در تبریز نزد آیت الله آقا میرزا صادق تبریزی و شیخ یوسف توتونچی فراگرفت. سپس به نجف اشرف رفت و از محضر شیخ احمد کاشف الغطا و میرزای نایینی بهره ها برد و به درجه اجتهاد رسید. آنگاه به دیار خویش بازگشت و مدرسه «حسن پاشا» را تجدید بنا کرد و در یرتو تدریس سطوح عالی و درس خارج شاگردان بسیاری را تعلیم داد که آیت الله سید علی مولانا و آیت الله شیخ مسلم ملکوتی از آن جمله اند. آیت الله حاج میرزا محسن دوزدوزانی استاد کنونی دروس خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم نیز فرزند این فقیه بزرگ است.

حاج میرزا محمود دوزدوزانی در 60 سالگی به بیماری سختی دچارشد و برای درمان روانه تهران گردید امّا معالجه یزشکان مؤثّر واقع نشد. وی در ذی الحجّة الحرام 1369(1328 ه.ش ) به ملکوت اعلی پیوست و پیکر پاکش بنا بر وصیتش پس از انتقال به مشهد مقدّس در جوار حرم امام رضا(ع) به خاک سپرده شد.[2] این عالم مبارز و شجاع دردوران رضاخان و ماجرای کشف حجاب هرگز از انجام امر به معروف و نهی از منکر هراسی به دل راه نداد. وی همواره در برخوردبا مأموران دولتی و ارتشیان آنان را از منکرات نهی می کرد.[3]

پی نوشت ها:

[1] مرحوم حاج میرزا حسن مجتهد این آزمون علمی را به عزم سنجش نظریات شاگردانش برگزار کرده بود.

[2] مفاخر آذربایجان، عقیقی بخشایشی، ج1، ص306، نامداران تاریخ عمران علیزاده، ج2، ص363.

[3] ر.ک: خاطرات آیت الله بنی فضل

لینک کوتاه :