علما و مفاخر  /  علما و بزرگان دینی  /  قرن پانزدهم

سید منیر الدین حسینی الهاشمی

مرحوم آیت الله سید منیرالدین حسینی شیرازی از روحانیون برجسته فارس بودند که در خانواده ای عالم، زاده شدند و خود نیز طریق تحصیل علم پیش گرفتند و غیر حضور فعال در مبازات، توفیق تحصیل حوزوی در حد بسیار بالا و افتخار شاگردی امام را نیز کسب نمودند و پس از انقلاب نیز عضو مجلس خبرگان قانون اساسی بودند. ایشان موسس دفتر فرهنگستان علوم اسلامی در قم هستند که از لحاظ علمی شخصیتی نظریه پرداز و مبتکر و متفکر محسوب می شوند.

تعداد بازدید : 6185     تاریخ درج : 1393/09/01    

مرحوم علامه سید منیرالدین حسینی الهاشمی، در بیستم آبان ماه ۱۳۲۲ در شیراز به دنیا آمد. ایشان فرزند ارشد حضرت آیت الله العظمی سید نورالدین حسینی الهاشمی بود؛ مرجعی عالیقدر در استان فارس و جنوب ایران که از سابقین و پیشتازان فعالیت های سیاسی و اجتماعی در اعلای کلمه اسلام و مذهب حقه جعفری طی سال های ۱۳۰۵ تا ۱۳۳۵ محسوب می شد و برای پیشبرد اهداف الهی و مترقی خود در ظلمات ستمشاهی، «حزب برادران» را که متشکل از هَیأت عزاداری مذهبی بود، تأسیس کرد. پس از رحلت مشکوک آن فقیه مجاهد و با آغاز نهضت حضرت امام خمینی قدس سره الشریف، مرحوم علامه سید منیرالدین حسینی الهاشمی که در بیتی جلیل القدر و آگاه و عالم به زمان پرورش یافته بود، تداوم راه پدر خود را در همراهی با قیام حضرت امام و تبعیت از آن قائد عظیم الشأن دید و در زمره شاگردان و علاقه مندان امام خمینی قرار گرفت. لذا هنگامی که حضرت امام(ره) در درس ولایت فقیه در سال ۱۳۴۸ از فضلای جوان خواست تا به تبیین ابعاد حکومت اسلامی بپردازند، این استنصار فکری از سوی ابرمردی که در قله معارف حوزوی از جمله فقه، اصول، کلام، عرفان و فلسفه قرار داشت، آن استاد فرزانه را به تأمل عمیق پیرامون خلأها و نیازمندی های علمی انقلاب اسلامی واداشت و عزم او را برای پی گیری تمام وقت این مساله به عنوان اولویت اصلی در همه تلاش های علمی و تحقیقاتی جزم کرد.

به همین دلیل بود که آن فقید سعید، همزمان با طرح پاسخ های جدید به شبهات فلسفی و اقتصادیِ برآمده از مارکسیسم از یک سو و جمع بندی نوین از روش اجتهاد فقهای عظام شیعه و دفاع مبتکرانه از این میراث سلف صالح به عنوان تنها راه فهم صحیح دین در عصر غیبت از سوی دیگر، به مقابله با افکار التقاطی و تمایلات روشنفکری پرداخت و با دفاع استدلالی از حضور دین در صحنه قیام و حکومت و نقد و بررسی علمی پیرامون فلسفه دموکراسی غربی و شرقی، تکیه به این نسخه ها را برای تشکیل حکومت اسلامی مردود شمرد. با پیروزی انقلاب اسلامی و در پی انتخاب آن استاد فرزانه به عنوان نماینده مردم شیراز در مجلس خبرگان قانون اساسی، ایشان موفق شد حاصل مجاهدت های علمی خود در پیش از انقلاب اسلامی را در قالب قانون اساسی پیشنهادی که به آن مجلس ارائه کرد، در معرض خبرگان ملت قرار دهد و کمیسیون های مجلس خبرگان قانون اساسی را به عرصه هماوردی خود با روشنفکران غرب زده و جهت دهی به سایر نمایندگان انقلابی آن مجلس برای مقابله با پیچیدگی های کارشناسی مادی در تدوین قانون اساسی تبدیل نماید. در جریان این صف بندی فرهنگی، علامه سید منیرالدین حسینی الهاشمی به انفعال ادبیات حوزه در برابر کارشناسی غربی و شرقی پی برد و علی رغم تأکید بر قوت حوزه های علمیه در «حکم شناسی»، ضعف ادبیات تخصصیِ آن را در عرصه «موضوع شناسی» موضوع بررسی و اهتمام خود قرار داد و تفکیک حکم از موضوع را موجب انزوای دین در عرصه اداره کشور و خطر و مانعی بزرگ در برابر «اجرای احکام نورانی فقه» ـ که از سوی امام خمینی به عنوان فلسفه تشکیل حکومت اسلامی عنوان شده بود ـ ارزیابی کرد.

آن اندیشمند بزرگ به حق و با تأسی به بنیانگذار جمهوری اسلامی، فقه محمد و آل محمد را سرمایه اساسیِ جامعه شیعه می دانست که محصول آن در رساله های عملیه فقهای شیعه به عنوان احکام کلیه در دسترس مکلفین قرار گرفته و از سوی دیگر، تیزبینانه متفطن به این واقعیت بود که حکومت اسلامی برای تحقق این احکام در زندگی اجتماعی، باید آنها را بر موضوعاتی تطبیق دهد که از سنخ موضوعات مستنبطه (مانند نماز، روزه، حج و….) یا موضوعات عرفی و بدیهی (مانند آب مطلق، خون و…) نیستند بلکه آنچه متن حیات اجتماعی را شکل داده، موضوعات تخصصی، مرکب، چندبُعدی و پیچیده ی برآمده از تمدن مدرن (از قبیل بانک، شرکت و….) است. به همین دلیل، نحوه تطبیق احکام و التزامات کلیه در رساله ها بر موضوعات تخصصی و کاربردی در زندگی عینی بشر، همواره در معرض خطا و اشتباه و یا انحراف قرار خواهد گرفت و این انحراف، زمانی شدت خواهد گرفت که این موضوعات نوین و مدرن به صورت مستقل از غایات آن بررسی شود و به جای ملاحظه آنها در یک سیستم و رابطه آن با مبنای سیستم و عوامل و متغیرها و اهداف آن، به صورت بُریده و تجزیه شده لحاظ گردد و هر یک از ابعاد و اجزای موضوع نیز تحت یک عنوان کلی و مفهوم انتزاعی مندرج شود. این بصیرت و هوشیاری علامه سید منیر الدین حسینی الهاشمی، آن مرحوم را به ضرورت تولید «منطق موضوع شناسی» (یا منطق انطباق) رهنمون ساخت و با رد پیشنهادات مختلف برای تصدی مناصب اجرایی، بر رفع این نیاز علمی در جهت تحقق آرمان حضرت امام مبنی بر پیاده سازی احکام اسلام متمرکز شد و ظرف چند سال تلاش پژوهشی، موفق به تأسیس این منطق گشت که این دستاورد عملاً موجب «تئوریزه شدن فقه» در نظام اجتماعی می شود.

سرانجام آن اندیشمندِ قرن، در ۱۲ اسفندماه سال ۱۳۷۹ و در ایام عزای عالم آل محمد حضرت امام باقرعلیه السلام چشم از جهان فرو بست و در حرم مطهر حضرت کریمه اهل بیت حضرت معصومه علیهاالسلام به خاک سپرده شد.

کلمات کلیدی
زندگینامه  |  استادان  |  دوستان  |  تولد  |  فعالیت های سیاسی  |  فعالیت های علمی و فرهنگی  |  تحصیلات و استادان  |  سید منیرالدین حسینی هاشمی  |  سید نورالدین حسینی الهاشمی  | 
لینک کوتاه :  
نویسنده : مهدی گیاهی تاریخ : 1402/02/03

سلام، متأسفانه محصول افکار بلندپروازانه این متفکر در اجتماع معرفی نشده و در ایامی که اکثریت از سر تنبلی و عافیت طلبی به راحت طلبی روی آورده‌اند جای امثال ایشان اگر خالی نباشه خیلی هم پر نیست!

نویسنده : محمد تاریخ : 1398/04/12

خیلی عالی بود تشکر

نویسنده : ح. قاسمی تاریخ : 1397/04/27

خیلی عالی و مختصر و مفید بود. در حال حاضر و در شرایط کنونی به معرفی این شخصیت بزرگ و معزز و اندیشه ها، تفکرات و کتاب های تحریر شده و یا برگرفته از سخنرانی هاو نیز فعالیت های ایشان بحث و نظری در رسانه ها مشاهده نمی شود. در صورتی که مواردی که از این بزرگوار شندیدم مباحث ایشان در خصوص تفکر و اندیشه انسان ها بسیار وسیع می باشد.

نویسنده : مجید تاریخ : 1396/12/15

سلام بر شما ایشون ۱۲ اسفند فوت کردند