علما و مفاخر

علی اکبر برهان

آيت‏ اللَّه شيخ علي اكبر برهان، در سال 1324 ق در تهران به دنيا آمد. پس از گذراندن مراحل مقدماتي، جهت تكميل تحصيلات خود، راهي حوزه‏ي علميه‏ي نجف گرديد و از محضر درس حضرات آيات ميرزا محمدعراقي و شيخ مرتضي طالقاني استفاده برد. آيت‏اللَّه برهان بعدها از درس آيت‏اللَّه ميرزا ابوالحسن اصفهاني و سيدابوالقاسم خويى بهره ‏مند شد و با اخذ وكالت مطلقه از ميرزاي اصفهاني به تهران باز گشت. اين فقيه جليل در طول اقامت خود در تهران، چندين مدرسه و مسجد تاسيس كرد و به ارشاد مردم همت گماشت. از آثار ماندگار آيت‏اللَّه برهان مي‏توان به حديثُ‏ الايام در ادعيه و تفسير سوره‏ي يوسف اشاره كرد. اين مجتهد وارسته سرانجام در 54 سالگي در تهران درگذشت و به ديدار معبود شتافت.

تعداد بازدید : 1712     تاریخ درج : 1398/10/18    

علی اکبر برهان وی در سال ۱۳۲۴ قمری از فقها، مجتهدین و مروجین شیعه ایرانی است.در تهران متولد شد. پدرش میرزا علی از کسبه‌ های معروف و متدین و مؤمن تهران بود.

وی مقدمات و قسمتی از سطوح اولیه را نزد سید محمد قصیر و شیخ علی رشتی و مرحوم استرآبادی خواند و بعد راهی نجف شد. وی مدت ۳ سال در نجف بود و سپس به تهران و بعد به قم آمد و در قم کفایه و مکاسب را نزد عبدالکریم حائری یزدی خواند و مجدداً به نجف برگشت. وی در نجف نزد سید ابوالقاسم خویی و مرحوم بزرگ اصفهانی به تحصیل پرداخت و بعد از ۳ سال یعنی در ۱۳۵۸ هجری به تهران مراجعت و به تبلیغ و خدمات دینی پرداخت. وی در عرفان تحت تأثیر سید علی قاضی در نجف بود. وی با داشتن وکالت مطلقه از سید ابوالحسن اصفهانی و آیت‌الله حجت خدمات بسیاری نمود و مورد وثوق و اطمینان مراجع تقلید بود. وی همچنین از اصفهانی و حاج شیخ محمد کاظم شیرازی و سید محمد شاهرودی اجازه اجتهاد و روایت داشت.

وی در سال ۱۳۲۰ شمسی با این نیت که تأسیس مدرسه و تربیت طلاب برای ایران ضروری است عازم تهران شد و مدرسه لرزاده در خیابان خراسان را که در آن زمان نقطه‌ای پرت و دورافتاده و محصور در بیابان بود، را تأسیس کرد.

حاج شیخ حسین انصاریان می‌گوید: ایشان یک حیاط ۵۰ متری با اتاقی ۳۰ متری بَرِ خیابان لرزاده و کنار خانه ‌اش ساخته بود که درآن به روی همه باز بود. تابستان ها افرادی از طلاب و کسبه نجف به مسجد لرزاده می ‌آمدند و در آن خانه اقامت می‌ کردند. مرحوم برهان، صبحانه و ناهار و شام آنها را می‌ داد و هیچ گاه نمی‌ پرسید که چند روز می‌خواهند بمانند. در مسجد، سه نوبت، نماز جماعت برپا بود. از هر صنف، بزّاز، بقّال، بنّا، دکتر، مهندس و...برای نماز می‌آمدند. ایشان به همه سپرده بود که هر کاری دارید به یکدیگر مراجعه کنید؛ حتی برای ازدواج نیز تأکید داشتند که آنها از بین خود عروس و داماد پیدا کنند. عده ‌ای از پزشکانِ مرید حاج آقا پیشنهاد کرده بودند که اگر بیمار فقیری هست نزد ما بفرستید تا به رایگان او را درمان کنیم و در تهیه دارو به او کمک کرده و در صورت لزوم بستری اش نماییم. در اداره‌ ها نیز حاج آقا مریدان زیادی داشت. هر کس کارش به بن بست می ‌رسید، نامه ‌ای از ایشان می‌گرفت و مشکل خود را حل می‌ کرد. اگر کتاب تازه‌ای چاپ می ‌شد، به مؤلف آن می‌ گفت که کتاب هایت را به مسجد بیاور تا سفارش کنیم مردم بخرند. یکی از کسانی که کتاب هایش را برای فروش به آنجا آورده بود، مرحوم فیض الاسلام بود که کتاب نهج البلاغه اش را که در شش جلد بود به آنجا آورد و جلدی پنج تومان فروخت. پدر من هم یک دوره از آن خرید. مسجد لرزاده تقریباً شهر کوچکی بود که افراد مختلف از هر صنفی در آن حضور می ‌یافتند.

وی از جمله روحانیونی بود با تأسیس مدارس کلاسیک، در صدد مقابله با اهداف حکومت پهلوی در امر آموزش و پرورش پرداخت. مدرسه علمیه لرزاده در تهران و دبستان و دبیرستان پسرانه و دخترانه برهان و مدرسه علمیه برهانیه شهر ری، جنب صحن و مسجد عتیق و جامع ری از جمله مدارس وی هستند. وی همچنین کودکستان دخترانه و پسرانه‌ ای داشت که خود، آنها را سرپرستی می‌کرد و به آموزش و پرورش کودکان اشتغال داشت شیخ حسین انصاریان می ‌گوید: «جوّ مدرسه مرحوم برهان و روحیه معلّمان آن مدرسه، به گونه ‌ای دیگر بود؛ یعنی پرورش فرهنگ اسلامی در روح و جان بچه‌ ها و دور نگه داشتن از فرهنگ غرب، محور اصلی کار بود و مخالفت و مقابله با تبلیغات و جلوه‌ های طاغوتی حکومت شاهنشاهی نیز روی دیگر سکه بود. معلم ها به روش هایی که ما بتوانیم درک کنیم در سخنان خود، یا با نقل داستان، این مقاصد را اعمال می ‌کردند. در آن زمان، جشن های طاغوتی برگزار می ‌شد که دانش آموزان باید در آن شرکت می کردند؛ امّا مسئولان مدرسه ما تلاش فراوانمی کردند و بچه‌ های مدرسه را به آن جشن ها نمی ‌بردند. مرحوم برهان نیز دافعه عجیبی نسبت به فرهنگ غرب و حکومت شاهنشاهی داشت.

شاگردان: محمدرضا مهدوی کنی، عباسعلی عمید زنجانی، احمد مجتهدی تهرانی، حسین انصاریان

آثار علمی: رساله در عدالت، تفسیر سوره یوسف، بشائر النبویه، رساله در حدیث ایام، ربیع الاثار، تعلیقه ناتمام بر مکاسب.

وی در سال ۱۳۴۰ شمسی راهی سفر حج شد و در همانجا درگذشت. جنازه وی در نیمه ذی الحجه ۱۳۷۸ قمری پس از انجام نماز توسط شیخ حسین لنکرانی، در کنار قبر حوا به خاک سپرده شد.

کلمات کلیدی
زندگینامه  |  تحصیلات  |  سیره اخلاقی  |  خدمات فرهنگی  |  رحلت  |  علو همت  |  تولد  |  آثار و تألیفات  |  رسیدگی به امور مردم  |  خدمات اجتماعی  |  توسل به اهل بیت  |  تحصیل در حوزه نجف  |  مهاجرت به نجف  |  شیخ علی اکبر برهان  |  مراجعت به تهران  |  تاسیس مدرسه  |  مسجد لرزاده  |  مدرسه برهان  | 
لینک کوتاه :