علما و مفاخر  /  علما و بزرگان دینی  /  قرن یازدهم

محمد صالح مازندرانی

محمد صالح بن احمد بن شمس‌الدین سروی مازندرانی (درگذشت: ۱۰۸۱ق) معروف به ملا صالح مازندرانی از عالمان قرن یازدهم و داماد مجلسی اول. او از محضر بزرگان بسیاری دانش آموخت و تألیفات متعددی دارد. یکی از مشهورترین آثار او شرح بر کتاب کافی است. مقبره او در مسجد جامع اصفهان در کنار مقبره استادش محمد تقی مجلسی قرار دارد.

تعداد بازدید : 1652     تاریخ درج : 1400/09/30    

حسام الدین محمد صالح بن احمد مازندرانی،[1] معروف به «ملا صالح مازندرانی» در مازندران به دنیا آمد، اما از تاریخ ولادتش گزارشی وجود ندارد. پدرش ملا احمد در تنگ دستی بسر می برد. به همین دلیل ملا محمد صالح به اصفهان هجرت کرد و در یکی از مدارس موقوفه آن جا سکنا گزید، و چون به طلاب تازه وارد شهریه کمتری پرداخت می شد، دوران ابتدای تحصیل را به سختی گذراند تا این که با رشد علمی و شرکت در درس ملا محمد تقی مجلسی بر هم درسان خود برتری پیدا کرد.[2]

او که مورد توجه استاد واقع شده بود، با دختر فاضله ایشان به نام «آمنه بیگم» ازدواج کرد،[3] و از این ازدواج، فرزندانی متولد شدند که از دانشوران و شاعران بزرگ عصر خویش بودند، از جمله شش فرزند پسر به نام های شیخ محمد حسین، شیخ محمد سعید ملخص به اشرف، شیخ محمد هادی(که برتر از همه بود)،[4] ملا نور الدین محمد، ملا حسین علی و شیخ ملا عبد الباقی.[5]

از ویژگی های خاندان ملا صالح آن بود که به برکت حضور همسری فاضله(آمنه خاتون)، زنان عالمه و فاضله بسیاری نیز در میان آنان رشد کردند.[6]

نویسندگان رجال و تراجم، ملا صالح مازندرانی را؛ محقّق مدقّق، پارسا، جلیل القدر، فاضل، کامل صالح، دارای اخلاق کریمه و صفات نیکو معرفی کرده اند.[7]

برخی اساتید ملا صالح مازندرانی عبارت اند از:

1. ملا عبدالله تستری،

2. محقق ثانی،

3. ملا محمد تقی مجلسی،

4. شیخ بهائی، بهاء الدین محمد بن حسین بن عبد الصمد،[8]

تنها شاگرد برجسته او ملا محمد حسین بن حیدر علی شوشتری بود.[9]

برخی از تألیفات ملا صالح مازندرانی عبارت اند از:

1. «شرح معالم الاصول» که در دوران جوانی آن را نگاشت.[10]

2. شرحی بر اصول و روضه و بخشی از فروع کافی تألیف شیخ کلینی(328 ق) که در آن بر شرح صدر المتألهین از کافی انتقاداتی را مطرح کرده است.[11]

3. الدائر السائر؛

4. شرح زبدة الأصول؛[12]

5. شرح «من لا یحضره الفقیه» شیخ صدوق.[13]

سرانجام ملا محمد صالح بن احمد مازندرانی در سال 1086 قمری دار فانی را وداع گفته و به دیدار حق شتافت.[14] و در اصفهان در قبّه مجلسی مدفون گردید.[15]

پی نوشت ها:

[1] حر عاملی، محمد بن حسن، أمل الآمل فی علماء جبل عامل، ج 2، ص 276، بغداد، مکتبة الأندلس، چاپ اول، بی تا؛افندی، عبدالله بن عیسی بیگ، ریاض العلماء و حیاض الفضلاء، ج 5، ص 110، بیروت، مؤسسة التاریخ العربی، چاپ اول، 1431ق؛ امین، محسن، أعیان الشیعة، ج 7، ص 369، بیروت، دار التعارف للمطبوعات، چاپ اول، 1403ق.

[2] مشار، خان بابا، مؤلفین کتب چاپی فارسی و عربی از آغاز چاپ تاکنون، ج 3، ص 525، بی جا، بی نا، چاپ اول، 1340ش.

[3] آزاد کشمیری، محمدعلی بن محمدصادق، نجوم السماء فی تراجم العلماء، ج 1، ص 109، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی، شرکت چاپ و نشر بین الملل، چاپ دوم، 1387ش؛ أعیان الشیعة، ج 2، ص 95؛ مؤلفین کتب چاپی فارسی و عربی از آغاز چاپ تاکنون، ج 3، ص 525؛ قمی، عباس، الکنی و الألقاب، ص 69، قم، مؤسسة النشر الإسلامی، چاپ دوم، 1429ق.

[4] ر. ک: أعیان الشیعة، ج 10، ص 234.

[5] امین، حسن، مستدرکات أعیان الشیعة، ج 4، ص 8، بیروت، دار التعارف للمطبوعات، چاپ اول، 1408ق.

[6] ر. ک: مستدرکات أعیان الشیعة، ج 4، ص 8 و ج 5 ص 218 و 220.

[7] خویی، سید ابوالقاسم، معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة، ج 19، ص 81 - 82، بی جا، بی نا، چاپ پنجم، 1413ق.

[8] أعیان الشیعة، ج 9، ص 193.

[9] ر.ک: أعیان الشیعة، ج 9، ص 251؛ آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، الذریعة إلی تصانیف الشیعة، ج 1، ص 199، بیروت، دار الأضواء، چاپ سوم، 1403ق؛ صدر، حسن، تکملة أمل الآمل، ج 5، ص 363، بیروت، دار المؤرخ العربی، چاپ اول، 1429ق.

[10] خوانساری، محمد باقر بن زین العابدین، روضات الجنات فی أحوال العلماء و السادات، ج 4، ص 119، قم، دهاقانی(اسماعیلیان)، چاپ اول، 1390ق.

[11] الذریعة إلی تصانیف الشیعة، ج 13، ص 97- 98.

[12] أعیان الشیعة، ج 7، ص 369.

[13] همان.

[14] تکملة أمل الآمل، ج 5، ص 425؛ أعیان الشیعة، ج 7، ص 369.

[15] مؤلفین کتب چاپی فارسی و عربی از آغاز چاپ تاکنون، ج 3، ص 525.

کلمات کلیدی
فرزندان  |  ازدواج  |  فیض کاشانی  |  زندگینامه  |  حوزه علمیه اصفهان  |  تحصیلات  |  استادان  |  شاگردان  |  وفات  |  آمنه بیگم مجلسی  |  ملا محمد صالح مازندرانی  |  آثار و تألیفات  |  فقر مالی  |  پشتکار علمی  |  علاّمه محمّد باقر مجلسی  |  میرزا عبدالله اصفهانی تبریزی افندی  |  ملا محمد هادی مازندرانی  |  آقا نورالدین محمّد  |  آقا محمّد سعید اشرف  |  آقا حسنعلی مازندرانی  |  آقا عبدالباقی مازندرانی  |  تاریخ تولد  | 
لینک کوتاه :