آیت الله طباطبایی بروجردی در آیینه تصاویر

ستاره فروزان عالم اسلام 13 تا 20 شوال المکرّم، سال گشت رحلت حضرت آیت الله العظمی سیّد حسین طباطبائی بروجردی (1292ـ1380 ق.) از علمای مشهور و مراجع شیعه در قرن چهاردهم هجری است. ایشان در یکی از خاندان های اصیل شیعه در شهر بروجرد تولّد یافتند. پدرشان مرحوم سیّدعلی از علمای بروجرد و غالب نیاکان و دودمانشان از دانشوران و معاریف زمان خود بوده اند و چند تن از آنان مقام والای مرجعیت و راهبردی مذهبی را بر عهده داشته اند؛ از جمله علّامه سید مهدی بحرالعلوم طباطبائی، علامه سید علی طباطبائی مؤلف ریاض المسائل، فرزند او سید محمد مجاهد و سید محمد کاظم طباطبائی یزدی مؤلف عرو الوثقی و سید محسن طباطبائی حکیم. همچنین خاندان طباطبائی بروجردی با بعضی از خاندان های معروف شیعه پیوند دارد، از جمله خاندان مجلسی (که مرحوم بروجردی از مجلسی اوّل تعبیر به جدّ و از مجلسی دوم تعبیر به خال ـ دایی ـ نموده اند) و نیز بیت علامه وحید بهبهانی، سید احمد قزوینی، معروف به سادات قزوینی حله و. .. آیت الله بروجردی در محیط علم و تقوا پرورش یافت. از هفت سالگی به مکتب فرستاده شد و قرائت قرآن، ادبیات و منطق را به سرعت فرا گرفت، سپس در سنّ 18 سالگی به اصفهان که از مراکز علمی آن زمان بود، عزیمت کرد، به حوزه درس اساتید بزرگ آن سامان پیوست و طیّ ده سال اقامت در آن شهر به مراحل عالیه علمی نائل گردید. وی همزمان با تحصیل در اصفهان به تدریس فقه و اصول پرداخت و جمعی از فضلا در جلسات درس او شرکت داشته اند. ایشان پس از حدود سال 1320 ق. به نجف اشرف رهسپار شد، در دروس آخوند مولی محمّدکاظم خراسانی، شیخ الشریعه اصفهانی و سید محمدکاظم یزدی حضور یافت و در اندک مدتی در حوزه نجف شهرت یافت و مورد توجه اساتید و طلاب قرار گرفت. آقای بروجردی در اواخر سال 1328 ق. با اصرار پدر به دیار خود بازگشتند و اقامت ایشان در بروجرد 36 سال به طول انجامید. ایشان در این مدت به فعالیت های علمی و اجتماعی فراوان پرداختند. از جمله با تشکیل کلاس های درس و جمع آوری طلاب فاضل سنگ بنای حوزه ای را نهادند که طیّ سالیان متمادی ثمرات و نتایج ارزنده ای به بار آورد. تنظیم حاشیه ای بر کتاب عروه الوثقی اثر مرحوم سیّد محمد کاظم یزدی از دیگر کارهای ایشان در آن سال است. با انتشار این حاشیه که به اصرار جمعی از شاگردان و ایشان انجام شد، توجّه صاحب نظران بیش از پیش به سویشان جلب گردید. مبارزه منطقی و جدّی علیه فرقه ضاله بهائی و ریشه کن کردن آنها از جمله مهم ترین گام های اصلاحی و اجتماعی آیت الله بروجردی می باشد که در همان سال نخست اقامت در بروجرد به انجام رسانید.1 در یکی از ایام ماه مبارک رمضان آن سال ها به مدت یک ماه تمام درباره وجود مسعود امام زمان(ع)، اثبات طول عمر، علت غیبت و تأثیر وجود آن حضرت در عالم بشریت، صحبت کردند. ایشان بدین منظور، کتاب های معتبر علمای بزرگ اهل تسنّن را به مسجد می آوردند و در منبر از روی آنها روایاتی که آنان راجع به امام زمان و مهدی موعود جهان از طریق خودشان از پیامبر اکرم(ص) و صحابه آن حضرت نقل کرده و مطلب را مانند آفتاب نیم روز روشن ساخته بودند، می خواندند و نتیجه می گرفتند که اینان دانشمندان اهل تسنّن و مخالفان ما هستند، درباره امام زمان(ع) چنین می گویند و این چنین معتقد به ناجی عالم و مصلح حقیقی جهان هستند، آنگاه عقیده شیعه را کاملاً تشریح نموده و با بیان جذاب حقّ مطلب را ادا می کردند، به طوری که بیانات ایشان مؤثر می افتاد و در اثبات وجود حضرت بقیّ الله الاعظم(ع)، حجّت را تمام کردند. ایشان نسبت به اهل بیت عصمت و طهارت بسیار احترام می گذاشتند. از حضرت آیت الله شیخ علی صافی گلپایگانی نقل است که یک وقت گروهی از مردم برای دیدار ایشان آمده بودند. فردی در میان آنها گفت: برای سلامتی امام زمان و آیت الله بروجردی، صلوات. ایشان با عصبانیت فرمودند: چرا این فرد، اسم مرا در کنار اسم امام زمان آورده است؟ یا در موردی دیگر پادشاه عربستان به ایران آمد و برای آیت الله بروجردی هدایایی فرستاد که البته ایشان جز قرآن و مقداری از پرده کعبه، مابقی را رد کردند و در ضمن درخواست ملاقات با ایشان را داشت که آیت الله العظمی پاسخ رد دادند و درباره علت این امر می فرمودند: اگر این شخص بیاید قم و به زیارت حضرت معصومه(س) نرود، توهین به آن حضرت خواهد بود و من چنین امری را به هیچ وجه تحمل نمی کنم. آیت الله العظمی بروجردی گذشته از کارهای علمی و تحقیقی، افق کاری وسیعی در مسائل و مشاکل جهان اسلام و شئون اجتماعی مسلمانان داشتند و طلاب جوان را به تألیف و ترجمه کتاب های سودمند تشویق و به فراگیری زبان های دیگر به منظور تبلیغ در کشورهای غیراسلامی ترغیب می نمودند. ایشان نمایندگان بسیاری را به مناطق مختلف دنیا اعزام داشتند. یکی از مهم ترین کارهای ایشان در این زمینه اعزام شیخ محمدتقی قمی به دانشگاه الازهر مصر بود که از مهم ترین مراکز علمی مذهبی اهل سنت محسوب می شود. تأسیس دارالتقریب بین مذاهب در آن کشور، برای معرفی مذهب شیعه به دیگران و مطرح ساختن اندیشه های بلند علمای شیعه به دانشجویان علوم دینی سایر کشورها از دیگر اقدامات ارزشمند این مرجع عالیقدر است. همین امر باعث شد، شیخ محمد شلتوت رئیس دانشگاه الازهر فتوایی مبنی بر صحّت پیروی از شیعه صادر نماید. از آن پس کتاب هایی از آثار شیعه در مصر انتشار یافت و بعضی از نویسندگان معروف و دانشوران منصف اهل سنت روش معتدلی در پیش گرفتند. از جمله خدمات مرحوم بروجردی تلاش در جهت احیای آثار مهمّ گذشتگان و نشر ذخایر گرانبهای علمای قدیم است. ایشان در جهت تکمیل و جبران نواقص کتاب بسیار مهم وسایل الشیعه که سالیان سال محور استنباط احکام شرعی می باشد، طرح جامعی را ارائه کردند که با تلاش های بعضی از شاگردان فاضل ایشان به تألیف اثر جاودانه ای به نام جامع الاحادیث الشیعه منجر گردید. جلد اوّل این کتاب در زمان حیات پر برکت ایشان منتشر شد و مجلدات بعدی نیز طیّ چند سال متوالی انتشار یافته و بعضی از آنها نیز در دست اقدام است. پژوهش و تحقیق در احوال راویان حدیث و شناخت طبقات و تعداد روایات از کارهای دیگر علمی آیت الله بروجردی است که طی سالیان متمادی به آن پرداخته بود و نتیجه این زحمات، چند اثر رجالی است که برای فقها و صاحب نظران بسیار سودمند است. ایشان باقیات صالحات بسیاری بر جای نهاده اند که به طور خلاصه می توان این موارد را نام برد: مسجد اعظم قم و کتابخانه آن، مدرسه علمیه در نجف اشرف، حسینیه و حمام سامرا، مسجد بزرگ امام علی(ع) در هامبورگ آلمان و بالاخره بازسازی و مرمت چندین مدرسه، مسجد و کتابخانه در شهرهای ایران و کشورهای مختلف و همچنین بیمارستان کنونی قم. آیت الله بروجردی(ره) سیاست صحیح را از اسلام ناب هرگز جدا نمی دانستند و مسائل سیاسی را با فکری باز و پویا دنبال می کردند. تلاش های سیاسی آن فقیه عالی مقام در زمینه سازی انقلاب اسلامی نیز مؤثر واقع گردید. مبارزات امام خمینی(ره) در پرتو این شخصیت حوزه بود که به ثمر نشست. حضرت امام خمینی(ره) برای آوردن آیت الله بروجردی به قم تلاش بسیار کردند. امام خمینی(ره) درس ایشان را بسیار سازنده می دانستند و درس و محفل ایشان را با مجالس و محافل عالمان و بزرگان صدر اسلام، مانند شیخ مفید و شیخ طوسی مقایسه می کردند. آقای بروجردی نیز به حضرت امام(ره) توجه وافر داشتند. در ذهن آیت الله بروجردی چنین القا شده بود، که مردم بر عهد و ایمانشان محکم نیستند و کاری از پیش نمی رود. آقای بروجردی استواری مذهب شیعه را بر پایه ولایت مطلقه فقیه می دانستند و همواره در طرح مباحث اجتماعی اسلام اعتراض خود را به وضع غیراسلامی حاکم بر جامعه نشان می دادند. سرانجام روح این عالم ربانی صبح روز پنجشبه دهم فروردین ماه 1340، مطابق با دوازدهم شوال 1380 ق. به اجداد طاهرینش پیوست. روحش شاد.
تعداد بازدید : 3322     تاریخ درج : 1396/04/07

کلمات کلیدی
آیة الله بروجردی  |  علما و بزرگان شیعه  |  تصاویر  | 
لینک کوتاه :