بسته‌های موضوعی  /  بهار در بهار

رزق و روزی الهی

ابو بصیر گوید: از امام صادق علیه السّلام شنیدم که می فرمود: من در برخی از کشتزارها آن قدر کار می کنم که عرق بریزم، در حالی که کسی هست که این کارها را برایم انجام بدهد، این کار را بدان جهت انجام می دهم که خداوند عزّ و جلّ بداند من در پی روزی حلال هستم.

تعداد بازدید : 0     تاریخ درج : 1403/01/14    

امر معاش و کسب روزی از انگیزه های مهم انسان برای تلاش و کوشش در طول تاریخ بوده که موجب رقابت مثبت و منفی بین انسانها گردیده است.

رزق در لغت به معنای روزی، جیره، روزی دادن، هر چه از آن نفع برند، نفع بخشیدن است. جمع آن ارزاق و در اصطلاح به چیزی گفته می شود که خدا به جاندار می رساند و او می خورد، گاهی به اعطای دائمی اطلاق می شود، خواه دنیوی یا اخروی، و گاهی به نصیب و بهره و بعضا به غذائی که وارد معده می شود، تعبیر شده است. دیگر به معنی جیره سرباز که در اول هر ماه پرداخت می شود.[1]

رزق و روزی الهی در قرآن

400px-Quran_42-12.jpg

لَهُ مَقَالِیدُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۖ یبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ یشَاءُ وَیقْدِرُ ۚ إِنَّهُ بِکلِّ شَیءٍ عَلِیمٌ (شوری: 12)

کلید (گنج نعمتهای) آسمانها و زمین او راست، هر که را خواهد رزق وسیع دهد و هر که را خواهد تنگ روزی کند، که او به هر چیز آگاه است.

 

إِنَّما تَعبُدونَ مِن دونِ اللَّهِ أَوثانًا وَتَخلُقونَ إِفکا إِنَّ الَّذینَ تَعبُدونَ مِن دونِ اللَّهِ لا یملِکونَ لَکم رِزقًا فَابتَغوا عِندَ اللَّهِ الرِّزقَ وَاعبُدوهُ وَاشکروا لَهُ إِلَیهِ تُرجَعونَ (عنکبوت: 17)

جز این نیست که شما به جای خدا بت هایی را می پرستید و دروغی را [از خودتان] می سازید، بی گمان، کسانی که به جای خدا می پرستید، صاحب اختیار هیچ رزقی برای شما نیستند، پس روزی را [تنها] از نزد خدا بخواهید و او را بپرستید و برای او سپاسگزاری کنید؛ [زیرا عاقبت] به سوی او بازگردانده می شوید.

دعای-رزق.jpg

وَکأَین مِن دابَّةٍ لا تَحمِلُ رِزقَهَا اللَّهُ یرزُقُها وَإِیاکم وَهُوَ السَّمیعُ العَلیمُ (عنکبوت: 60)

 چه بسیار جنبندگانی که روزی خود را برنمی گیرند (نمی توانند غذایشان را تهیه کنند) که خداست که آنها و شما را روزی می دهد و اوست که شنوای داناست.

 

وَفِی السَّماءِ رِزقُکم وَما توعَدونَ (ذاریات: 22)

 روزی شما و آنچه که وعده داده می شوید، در آسمان است.

روزی.jpg

فَإِذَا قُضِیتِ الصَّلَاةُ فَانْتَشِرُوا فِی الْأَرْضِ وَابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللَّهِ وَاذْکرُوا اللَّهَ کثِیرًا لَعَلَّکمْ تُفْلِحُونَ (جمعه: 10)

پس آن گاه که نماز پایان یافت (بعد از ظهر جمعه باز در پی کسب و کار خود رفته و) روی زمین منتشر شوید و از فضل و کرم خدا (روزی) طلبید، و یاد خدا بسیار کنید تا مگر رستگار و سعادتمند گردید.

رزق و روزی الهی در روایات

عنه صلی الله علیه و آله: العِبادَةُ سَبعونَ جُزءا، و أفضَلُها جُزءا طَلَبُ الحَلالِ.[2]

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله: عبادت هفتاد جزء است و برترین جزء آن طلب روزی حلال است.

عنه صلی الله علیه و آله: الکادُّ علی عِیالِهِ کالمُجاهِدِ فی سبیلِ اللّه.[3]

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله: کسی که برای [کسب روزی] خانواده اش زحمت بکشد، مانند مجاهدِ در راه خداست.

کانَ أمیرُ المؤمنینَ علیه السلام یخرُجُ فی الهاجِرَةِ فی الحاجَةِ قد کفِیها یریدُ أن یراهُ اللّه تعالی یتعِبُ نفسَهُ فی طَلَبِ الحَلالِ.[4]

امام علی علیه السلام، در هوای داغ نیمروز برای کار کردن بیرون می رفت، در حالی که نیازی نداشت [خودش برود]. علّتش این بود که می خواست خداوند متعال ببیند، او برای کسب روزی حلال زحمت می کشد.

707866425-talab-org.jpg

عَنْ عَمْرِو بْنِ سَیفٍ اَلْأَزْدِی، قَالَ: قَالَ لِی أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ (عَلَیهِمَا اَلسَّلاَمُ): لاَ تَدَعْ طَلَبَ اَلرِّزْقِ مِنْ حِلِّهِ، فَإِنَّهُ أَعْوَنُ لَک عَلَی دِینِک، وَ اعْقِلْ رَاحِلَتَک وَ تَوَکلْ..[5]

به دست آوردن روزی حلال را رها مکن؛ زیرا روزی حلالْ تو را در دینت بیشتر کمک می کند، زانوی اشترت را ببند و آنگاه توکل کن.

 

الامام الصادق علیه السلام: «إِنِّی لَأَعْمَلُ فِی بَعْضِ ضِیاعِی حَتَّی أَعْرَقَ، وَ إِنَّ لِی مَنْ یکفِینِی لِیعْلَمَ الله عَزَّوَجَلَّ أَنِّی أَطْلُبُ الرِّزْقَ الْحَلَالَ».[6]

ابو بصیر گوید: از امام صادق علیه السّلام شنیدم که می فرمود: من در برخی از کشتزارها آن قدر کار می کنم که عرق بریزم، در حالی که کسی هست که این کارها را برایم انجام بدهد، این کار را بدان جهت انجام می دهم که خداوند عزّ و جلّ بداند من در پی روزی حلال هستم.

دعا در طلب رزق

قالَ عِیسَی ابْنُ مَرْیمَ اللّهُمَّ رَبَّنا أَنْزِلْ عَلَینا مائِدَةً مِنَ السَّماءِ تَکونُ لَنا عِیداً لِأَوَّلِنا وَ آخِرِنا وَ آیةً مِنْک وَ ارْزُقْنا وَ أَنْتَ خَیرُ الرّازِقِینَ المائدة (مائده: 114)

عیسی پسر مریم گفت: خدایا، ای پروردگار ما، مائده ای از آسمان بر ما فرو بفرست که عیدی برای اوّل و آخر ما و نشانه ای از تو باشد و ما را روزی ده که تو بهترین روزی دهندگانی.

 

امام باقر علیه السلام: برای طلب رزق در سجده نماز واجب این دعا را بخوان «یا خَیرَ اَلْمَسْئُولِینَ وَ یا خَیرَ اَلْمُعْطِینَ اُرْزُقْنِی وَ اُرْزُقْ عِیالِی مِنْ فَضْلِک اَلْوَاسِعِ فَإِنَّک ذُو اَلْفَضْلِ اَلْعَظِیمِ؛ ای بهترین کسی که مردم از او حاجت می طلبند و ای بهترین بخشندگان، به من و عیالم از فضل خودت روزی بده که تو دارای فضل عظیمی».[7]

دعای-رزق-و-روزی-مغازه-از-امام-باقر.jpg

ابو الفضل سدیر صیرفی گوید: امام باقر علیه السّلام فرمود: ای أبا فضل آیا در بازار مکانی برای تو هست که در آن بنشینی و با مردم به داد و ستد پردازی؟ گوید: عرض کردم: آری، فرمود: بدان هیچ مردی نیست که در بازار و مکان خود صبح را شام کند و آن هنگام که در بازار پا می نهد بگوید: «اللّهمّ إنی أسألک خیرها و خیر أهلها، و أعوذ بک من شرّها و شرّ أهلها». جز اینکه خداوند عزیز فرشتگانی را بر او گمارد که او را محافظت کنند و مواظب او باشند تا به منزلش بازگردد پس به او گوید: من در این روز ترا در پناه گرفتم از شرّ بازار و بازاریان، و چون در جای خود می نشیند به هنگام جلوس بگوید: «أشهد أن لا اله إلاّ اللّه وحده لا شریک له، و أشهد أنّ محمدا عبده و رسوله صلّی اللّه علیه و آله، اللّهمّ إنّی اسألک من فضلک حلالا طیبا، و أعوذ بک من أن أظلم أو أظلم، و أعوذ بک من صفقة خاسرة و یمین کاذبة». (یعنی: اقرار می کنم که معبودی جز خداوند یکتا و یگانه نیست که شریک برای او نیست، و شهادت می دهم که محمّد بنده و فرستادۀ اوست، پروردگارا، من از فضل و کرمت از تو روزی حلال و طیب می خواهم و پناه می برم به تو از اینکه ستم کنم یا مورد ستم واقع گردم، و پناه می برم به تو از معاملۀ زیان دار و سوگند دروغ) و چون این را گفت، فرشتۀ پاسدار او گوید: بشارت باد ترا که در این روز کسی نصیبش از تو افزونتر نباشد و به زودی آنچه خداوند ترا نصیب فرموده فراوان و حلال و طیب و با برکت به تو خواهد رسید.[8]

 

پی نوشت ها:

[1] رک: رزق و روزی در قرآن و روایات؛ جدیدی، احمد؛ پژوهشنامه معارف قرآنی، تابستان 1390، شماره 5

[2] معانی الأخبار : 367/1.

[3] بحار الأنوار : 103/13/59

[4] کتاب من لا یحضره الفقیه : 3/163/3596.

[5] الأمالی (للطوسی)، جلد۱، صفحه۱۹۳

[6] الکافی، جلد۵، صفحه۷۷

[7] الکافی، جلد۲، صفحه۵۵۱

[8] من لا یحضره الفقیه / ترجمه بلاغی و غفاری ;  ج ۴  ص ۲۷۱

لینک کوتاه :